بررسی ماهیت و شرایط اجرای مجازات ضغث در فقه امامیه

یکی ازمجازات های تعیین شده در شریعت اسلام، «ضغث» است که مجازات بزهکاری است که به دلیل بیماری توانایی تحمل مجازات اصلی (شلاق) را ندارد و بدین رو، مجازات وی به ضغث که مجازات جایگزین و سبک تر است تبدیل می شود. در حقوق کیفری ایران به تاسی از فقه امامیه، مجازات ضغث پذیرفته شده، لیکن شرایط و ماهیت آن مبهم و مجمل است و برای فهم آن ها لازم است به فقه که خاستگاه این مجازات است رجوع شود. هدف از انجام پژوهش حاضر که با روش توصیفی تحلیلی انجام شده، تعیین ماهیت و شرایط اجرای مجازات ضغث در فقه امامیه است. یافته های تحقیق بیانگر این است که در کلام فقها در خصوص جرم مستوجب مجازات ضغث دو قرائت وجود دارد که لزوما مقابل یکدیگر نیستند. برخی از فقها به ویژه متقدمان در آثار خود مجازات ضغث را در کتاب زنا و به عنوان یکی از گونه های کیفر زنای غیرمحصنه یاد کرده اند. در سوی دیگر، فقهای معاصر طبق استفتایی که از آن ها صورت گرفته مجازات ضغث را علاوه بر زنا در سایر جرایم حدی مستوجب جلد و در جرایم تعزیری نیز جاری دانسته اند. دلایل دیدگاه اخیر که صحیح به نظر می رسد این است که اولا آنچه باعث تبدیل مجازات زانی به ضغث گردیده «بیماری» است؛ لذا در سایر جرایم نیز هرجا چنین علتی وجود داشته باشد جریان پیدا می کند؛ ثانیا در تعزیرات نیز از طریق قیاس اولویت تعمیم می یابد.

کلیدواژه ها:

حد ، تعزیر ، شلاق ، ضغث ، مجازات بیمار