بیع مسترسل؛بازپژوهی ماهیت، آثار و ارتباط سنجی با بیع به حکم یکی از متعاقدان

فقها روایات مشتمل بر واژه «مسترسل» را از جهت دلالت بر مشروعیت خیار غبن مورد بحث قرار داده، اما به تحلیل مفهوم این واژه و اینکه چه ارتباطی با بیع به حکم یکی از متعاقدان دارد، نپرداخته اند. هدف این پژوهش بعد از ذکر روایات، تحلیل مفهوم و ماهیت مسترسل، بیان حکم آن و بررسی رابطه بین بیع مسترسل با بیع به حکم یکی از متعاقدان است. این پژوهش به روش تحلیلی توصیفی صورت گرفته است و در مفهوم شناسی مسترسل به این نتیجه رسیده که مسترسل کسی است که به طرف مقابل در قیمت گذاری کالا اعتماد می کند و این واگذاری قیمت تنها قبل از عقد نیست، بلکه می تواند هم زمان با عقد و یا بعد از عقد باشد؛ ازاین رو در فرض تعیین قیمت بعد از عقد از مصادیق بیع به حکم یکی از متعاقدان است که نتیجه آن اثبات رابطه عموم وخصوص من وجه بین بیع مسترسل با بیع به حکم یکی از متعاقدان است و با توجه به صحت بیع مسترسل، بیع به حکم یکی از متعاقدان نیز در برخی مصادیق صحیح خواهد بود و قول به بطلان این بیع محدود به موردی است که معیاری برای تعیین قیمت بیان نشده باشد.

کلیدواژه ها:

مسترسل ، بیع مسترسل ، بیع به حکم احد متعاقدین ، خیار غبن