تاثیر جهت گیری کارآفرینی سبز بر نوآوری محصول سبز با توجه به نقش میانجی خلاقیت سبز

مقدمه و هدف: فعالیت باغداری یکی از زیربخش های بسیار مهم بخش کشاورزی به‎ حساب می آید که به‎ همراه فعالیت زراعت، حدود ۶۶ درصد از ارزش افزوده بخش کشاورزی به قیمت ثابت را تشکیل می دهد. در حدود ۱۱ درصد از سطح اراضی قابل کشت در کشور را باغات تشکیل می دهند و روزبه روز سطح زیر کشت باغات کشور به ‎دلیل اهمیت بالای آن در توسعه اقتصادی، در حال افزایش است. از این رو، مطالعه رفتار باغداران و شرکت­ های تعاونی در خصوص تولید محصولات سبز از اهمیت بالایی برخوردار است. رفتارهای زیست‎ محیطی شرکت ها تحت تاثیر قوانین ملی محیط زیست کشورها و همچنین توافق‎نامه های بین ‎المللی قرار گرفته است. افزایش آگاهی مشتری از اثرات زیست ‎محیطی فعالیت ها و محصولات تولیدی، ترجیحات مشتریان را برای محصولات سبز برانگیخته است. این دو نیرو شرکت های متعددی را به‎ سمت تعیین اهداف پایداری و تعامل با مدیریت زیست‎ محیطی به طور کلی و نوآوری محصولات سبز به ‎طور خاص سوق داده ‎اند، که از طریق آن شرکت ها می توانند به اهداف زیست‎ محیطی خود دست یابند، انتظارات اجتماعی خود را برآورده کنند و مزیت رقابتی خود را افزایش دهند. کارآفرینی سبز به مشاغلی مرتبط هستند که در فعالیت های اقتصادی درگیرند و به حفاظت یا بازیابی محیط زیست و یا حفظ منابع طبیعی کمک می کنند. در نگاهی ایده‎آل به موضوع می توان گفت که در بنگاه ها برای دستیابی به حداکثر سود، فقط باید مسائل بنگاه مورد ملاحظه قرار گیرد؛ اما توجه به این نکته ضروری است که بنگاه ها علاوه بر سود می توانند با ملاحظه جنبه های اخلاقی و اجتماعی به شهرت و اعتبار عمومی نیز دست یابند. بنا بر این، کارآفرینی سبز فرصتی برای بنگاه های اقتصادی است تا خود را از سایر بنگاه ها متمایز نمایند و فرصتی طلایی را برای پیشرفت خود فراهم کنند. از طرفی، امروزه نوآوری های سبز موضوعی بسیار داغ است. نگرانی ها در مورد محیط زیست بیشتر و بیشتر در میان جامعه به اشتراک گذاشته می شوند. اثر گازهای گلخانه ‎ای، انتشار آلاینده ‎ها، انرژی جایگزین و کمبود منابع، همگی با نوآوری سبز مرتبط هستند؛ به ‎همین دلیل، شرکت ها بیشتر درگیر نوآوری سبز هستند. نوآوری محصول سبز به نوآوری محصول اشاره دارد که شامل طراحی محصول سبز، غیر سمی، صرفه‎ جویی در انرژی، بازیافت زباله یا جلوگیری از آلودگی است. علی‎رغم تاثیر نوآوری محصول سبز برای رشد پایدار شرکت ها و کمک به پایداری اجتماعی، این که چگونه نوآوری محصول سبز می تواند توسط موقعیت های استراتژیک تسهیل شود، به ‎طور کامل درک نشده است. نوآوری و تغییر در حال تبدیل شدن به منابع مهم مزیت رقابتی برای شرکت های تعاونی است. هدف پژوهش حاضر تعیین تاثیر جهت‎ گیری کارآفرینی سبز بر نوآوری محصول سبز با توجه به نقش میانجی خلاقیت سبز باغداران است. مواد و روش ‎ها: پژوهش حاضر از لحاظ نحوه گردآوری داده ها از نوع توصیفی-تحلیلی و کاربردی است. جامعه آماری پژوهش شامل باغداران بخش گتاب شهرستان بابل به تعداد حدود ۵۰۰۰ نفر بود. با استفاده از فرمول کوکران، تعداد ۳۶۰ نفر به ‎عنوان نمونه آماری با روش تصادفی ساده انتخاب شدند. ابزار اصلی گردآوری داده ها در این پژوهش، پرسشنامه بود که از دو بخش مشخصه ‎های فردی و حرفه ای پاسخگویان و پرسش‎های مرتبط با سنجش جهت گیری کارآفرینی سبز، نوآوری محصول سبز و خلاقیت سبز تشکیل شده بود. در این پژوهش، مقیاس پنج درجه ای لیکرت، در طیفی بین کاملا موافق تا کاملا مخالف تعریف شده است. برای سنجش جهت گیری کارآفرینی سبز از مقیاس هشت-گویه ای، نوآوری محصول سبز از مقیاس چهار-گویه ای و خلاقیت سبز از مقیاس شش-گویه ای استفاده شد. روایی ابزار پژوهش از طریق روایی محتوای با نظرخواهی از خبرگان و روایی سازه متغیرهای پژوهش با محاسبه شاخص میانگین واریانس استخراج شده سنجیده شدند. علاوه بر این، پایایی ابزار پژوهش با محاسبه ضریب آلفای کرونباخ، به ‎ترتیب برای متغیر جهت گیری کارآفرینی سبز ۰/۹۱۰، متغیر نوآوری محصول سبز ۰/۹۰۷ و متغیر خلاقیت سبز ۰/۹۴۲ محاسبه و تایید شد. در قسمت تحلیل داده ها از روش مدل‎سازی معادلات ساختاری با رویکرد روش حداقل مربعات جزئی و با استفاده از برای بررسی مدل مفهومی، از نرم‎افزار Smart PLS بهره گرفته شد. یافته ‎ها: جهت گیری کارآفرینی سبز بر خلاقیت سبز تاثیر مستقیم و معنی ‎داری دارد. همچنین جهت گیری کارآفرینی سبز بر نوآوری محصول سبز، تاثیر مستقیم و معنی داری دارد؛ خلاقیت سبز نیز بر نوآوری محصول سبز، تاثیر مستقیم و معنی داری دارد. در نهایت، خلاقیت سبز در رابطه بین جهت گیری کارآفرینی سبز و نوآوری محصول سبز میانجی گری می کند. نتیجه‎ گیری: افراد با تمرکز بر جهت گیری کارآفرینی می توانند در توسعه محصولات سبز برای دستیابی به پایداری سبز، رشد و توسعه را تسهیل کنند. در محیط پویای کسب و کار، شرکت ها نیاز دارند که به‎صورت مستمر در جهت جستجوی فرصت های جدید و بهره‎برداری از آن ها باشند. جهت گیری کارآفرینی، نوعی استراتژی است که فرایندهایی را برای استفاده تصمیم گیرندگان در جهت تحقق اهداف سازمان، حفظ چشم‎انداز و خلق امتیاز رقابتی ایجاد می کند. شرکت های تعاونی و باغداران با تمرکز بر جهت گیری کارآفرینی می توانند در توسعه محصولات سبز برای دستیابی به پایداری سبز در رشد کلی خود گام بردارند و برای برآورده ساختن ترجیحات مشتری و انتظارات جامعه، استراتژی کارآفرینی سبز خود را به‎ طور بهینه به محصولات سبز تبدیل کنند. زمانی‎که جهت گیری کارآفرینی سبز پیاده سازی می شود، باغداران و شرکت‎ های تعاونی در تلاش های خلاقانه سبز برای ایجاد ایده ها یا راه حل های جدید در رابطه با طرح های سبز یا بسته بندی محصولات، یا پذیرش فناوری های سبز یا تولید مواد سبز موفق می ‎شوند. مشارکت خلاقانه باغداران در نوآوری محصول سبز باید به رسمیت شناخته شود، ارزیابی شود و برای تقویت تلاش های خلاق سبز آن ها پاداش داده شود. شرکت های تعاونی و مدیران کشاورزی باید باغداران را به دانش روزآمد در مورد مواد سبز و فن آوری های سبز و همچنین مهارت های تفکر متفاوت برای ارتقای خلاقیت خود برای محصولات سبز جدید مجهز کنند.

کلیدواژه ها:

Cooperative Companies ، Green Sustainability ، Structural Equation Modeling ، پایداری سبز ، شرکت‎ های تعاونی ، معادلات ساختاری