معناشناسی واژه «جدال» بر پایه هفت روش نظریه معناشناسی هم زمانی ایزوتسو

در نظریه معناشناسی هم­زمانی، کشف و بررسی معنای «نسبی» واژگان کلیدی در بافت آیات قرآن مورد تاکید است. در اندیشه ایزوتسو، واژه ای کلیدی می­تواند از دو معنای اساسی و نسبی برخوردار باشد؛ اما معنای «نسبی»، تصویر واضح تری از آن در نظام معنایی قرآن ارائه می­دهد. واژه «جدال» یکی از مفاهیم کلیدی قرآن به شمار می­آید. در این پژوهش سعی شده است با تکیه بر روش­های هفت­گانه معناشناسی هم­زمانی به صورت توصیفی - تحلیلی، مفهوم دقیق­تری از واژه جدال ارائه گردد. این هفت روش عبارت اند از: تعریف متنی، یافتن کلمات مترادف (جانشین)، یافتن واژگان متضاد، موازنه ساختمان دستوری (ترادف) جملات، تشکیل میدان­های معنایی، صورت منفی واژگان و کاربرد در بافت غیردینی. از این جستار، حاصل گردید که واژه «جدال» در قرآن، هم به صورت مثبت (جدال احسن/ جدال به حق) و هم به صورت منفی (جدال غیراحسن/ جدال به باطل) کاربرد یافته است؛ هرچند کاربرد این واژه کانونی در مفهوم منفی آن بیشتر است. معنای نسبی «جدال به حق» در قرآن، عبارت است از جدالی که با ابزاری چون سلطان، علم، هدایت، بهره مندی از آموزه­های کتب آسمانی، حکمت، موعظه حسنه و... صورت می­پذیرد. در مفهوم نسبی «جدال باطل»، کفر، بارزترین ویژگی جدال به شمار می­آید. فرد مجادله­گر علی­رغم ارائه ظهور حق از پذیرش آیات الهی سرباز می­زند و با هدف نابودی حق، به ستیزه با آن­ها برمی خیزد. منشا جدال عوامل متعددی مانند کبر، نبود علم و سلطان، وسوسه انگیزی شیاطین و تبعیت از آن­ها، پیروی از سنت غلط پیشینیان و نتیجه آن گمراهی، استهزای آیات، ظلم، فسق، شرک و... است؛ افزون بر آن در معنای نسبی بر جریان مستمر و غالب جدال باطل بر جامعه و بدفرجامی مجادله گران تاکید شده است.

کلیدواژه ها:

ایزوتسو ، معناشناسی هم زمانی ، معنای اساسی ، معناس نسبی ، جدال