تصاویر مرکب سیاسی غنایی در غزلیات میرزا قهرمان ‎ملایری

شاعران زبان فارسی همواره ابزارها و فنون مختلف ادبی را دست مایه هنرورزی های خود قرار داده اند. یکی از این عناصر ادبی، تصویرپردازی است که ارزش های زیبایی شناختی فراوانی دارد. میرزا قهرمان پاک بین ملایری نیز با علم به اهمیت تصاویر شعری در غنای جوهر ادبی کلام، از این عنصر هنری بهره برده است. این پژوهش بر آن است تا با شیوه توصیفی - تحلیلی، به مطالعه تصاویر شعری در غزل های میرزا قهرمان ملایری بپردازد تا از این طریق، مخاطبان را با نوع جدید و کمترشناخته‎شدهای از تصاویر شعری که تا کنون مغفول مانده است، آشنا کند. برایند پژوهش بیانگر آن است که یکی از شگردهای سخنور ملایر، تلفیق تصاویر غنایی با تصاویر سیاسی و آفرینش نوعی تصویر جدید است که ما در پژوهش حاضر، آن را «تصویر مرکب» نام نهاده‎ایم. شاعر، نه در محور عمودی غزل، بلکه در یک بیت، مضامین و وقایع سیاسی عصر خویش را در قالب تصاویر ادبی عرضه کرده و این تصاویر سیاسی را به شکلی هنرمندانه و ترکیبی، با تصاویر غنایی در هم آمیخته و تصویر مرکبی خلق کرده که با توجه به بسامد بالای آن، می توان گفت در ادب فارسی بی سابقه است. این دو تصویر از نظر زیبایی شناسی و معنایی، ارزش یکسانی دارند و از لحاظ گستردگی با یکدیگر برابرند و آنچنان با هم ممزوج شده اند که خواننده نمی تواند به راحتی یکی را بر دیگری ترجیح دهد. تلفیق خلاقانه این دو نوع تصویر، موجب شکل گیری ایهام در تصویر و به چالش کشیدن ذهن مخاطب و ابهام ادبی می شود که ذاتا ارزش هنری والایی دارد.

کلیدواژه ها:

بلاغت ، غزل ، تصویر مرکب ، سیاسی غنایی ، میرزاقهرمان ملایری