بررسی تطبیقی خاتمیت از دیدگاه روشنفکران دینی معاصر ، اقبال لاهوری ، شهید مطهری ، دکتر سروش

مفهوم «خاتمیت»، از اساسی ترین باورهای دینی مسلمانان به شمار می رود که به معنای پایان یافتن سلسله پیامبران با پیامبر اسلام(ص) است. این آموزه که ریشه در صریح ترین آیات قرآن دارد، همواره در کانون الهیات اسلامی قرار داشته و پیامدهای گسترده ای در فهم دین، شریعت و تفسیر وحی برجای نهاده است. در دوران معاصر و با بروز تحولات اجتماعی، علمی و فلسفی، برخی از روشنفکران دینی همچون شهید مرتضی مطهری، دکتر عبدالکریم سروش و محمد اقبال لاهوری با نگاهی نوین به این آموزه پرداخته اند. هر یک از این متفکران تلاش کرده اند تا خاتمیت را نه صرفا به مثابه پایانی تاریخی، بلکه به عنوان نقطه عطفی در رابطه انسان با وحی الهی و آغاز دوران مسئولیت عقل بشری تبیین کنند. مقاله حاضر با رویکردی تحلیلی و تطبیقی، ضمن بررسی دیدگاه های این سه اندیشمند، تلاش دارد آنها را با آیات قرآن کریم تطبیق دهد. نتایج پژوهش نشان می دهد که هر سه متفکر، علی رغم تفاوت رویکردها، در پذیرش اصل خاتمیت اشتراک نظر دارند و در تبیین فلسفه و پیامدهای آن، از زمینه های مختلف فلسفی، تاریخی و معرفتی بهره می گیرند.

کلیدواژه ها:

خاتمیت ، نبوت ، روشنفکری دینی ، تجربه نبوی ، وحی ، عقلانیت دینی ، مرتضی مطهری ، اقبال لاهوری ، عبدالکریم سروش