بررسی ساختار، محتوا و عناصر شعر چریکی در اشعار علی موسوی گرمارودی و سیاوش کسرایی

تغییر اوضاع سیاسی و اجتماعی از زمان مشروطه، باعث تحولاتی در شعر و ادب فارسی شد. در این راستا، بازتاب اعتراضات مردمی و سرکوب های خونین و قیام های چریکی به ادبیات راه یافت و شعر، رنگ وبوی تعهد، مقاومت و پایداری به خود گرفت. شعر چریکی به دلیل اندیشه ها و آرمان های انقلابی خویش، به محتوا بیشتر می اندیشد و فرم را در مراتب بعدی قرار می دهد. این تحقیق در تلاش است گونه ای خاص از ادبیات معاصر و شعر نو را بررسی کند که نقش محتوا در آن بیش از فرم است و به واسطه شرایط سیاسی، کارکردهای جدید زبانی را ایجاد می کند؛ همچنین به لحاظ محتوا و مخاطب، بار رسالت طیفی خاص از روشنفکران و مبارزان سیاسی را به دوش کشیده است. در این تحقیق، بر اساس مطالعات کتابخانه ای، فیش برداری، توصیف و تحلیل دیوان شاعران دهه های ۳۰ و ۴۰ انجام شد. به ویژه آثار علی موسوی گرمارودی و سیاوش کسرایی، در آن دوره به عنوان شعر چریکی شناسانده شده است و کارکردهای آن در دوره ای از جامعه ملتهب و سیاست زده بازنمایی می شود. نتایج پژوهش نشان می دهد از بن مایه های مهم شعر چریکی گرمارودی، کاربرد واژه های مرتبط با جنگ است. واژه هایی چون سلاح، اسلحه، تفنگ، شمشیر، خون، زندان و... . همچنین نمودهایی از تهدید و انذار نسبت به دشمنان دیده می شود. گرمارودی متاثر از فرهنگ دینی و طبقاتی، درون مایه های ایدئولوژیکی را نیز انعکاس داده است. کسرایی نیز که خود را از طبقه رنج دیده می داند، پرداختن به رنج توده و لزوم مبارزه را همواره در تمام دفترهای شعری خود در اولویت قرار می دهد. از نظر کسرایی، تنها راه رهایی ملت ایرانی، اتحاد توده های مردم و حمایت از قهرمانانی است که برای حفظ کیان ایران جان فشانی می کنند. او با استفاده از زبان استعاری و استفاده از نمادهای مبارزاتی دشمن ملت را به آن ها می شناساند.

کلیدواژه ها:

ادبیات ، شعر چریکی ، علی موسوی گرمارودی ، سیاوش کسرایی