خوانش سوررئالیستی شعر شمس لنگرودی با نگره ی اقلیمی

سوررئالیسم، در آغاز قرن بیستم، تاثیری ژرف بر فضاهای هنری اروپا گذاشت و در مدت کوتاهی پهنه های جهان را درنوردید و همزمان با رشد جریان شعر نیمایی در مسیر رمانتیسیسم و سمبولیسم اجتماعی، جریان شعر سوررئالیستی نیز، زمینه های رشد و نمو خود را، در ایران، آغاز کرد و در گونه هایی از شعر نو با نام های گوناگون، کم و بیش به فعالیت خود ادامه داد و سرانجام در شعر دهه هفتاد و پس از آن، به یک جریان غالب تبدیل شد. از نخستین دفترهای شعر شمس لنگرودی، شعر سوررئالیستی در مرکز بینش شاعرانه او قرار گرفت و او با فاصله گیری از اصول زیبایی شناسی شعر کلاسیک و سمبولیسم، از ظرفیت های نگارش خودکار، فضاهای سوررئالیستی، طنز و رویا برای خلاقیت هنری خویش سود جست. در این مقاله عناصر پربسامد سوررئالیستی در شعر شمس لنگرودی، با روش آماری و توصیفی-تحلیلی مورد بررسی قرار گرفته است. با در نظرگرفتن هر شعر به عنوان یک واحد تحلیل، از میان مجموع ۱۱۱۵ شعر، و توزیع آن بر اساس مولفه های هشت گانه سوررئالیسم، بسامد مقوله های نگارش خودکار، فضای سوررئالیستی، رویا و طنز در شعرهای او از بقیه بالاتر است و با درنظرگرفتن عنصر نگره اقلیمی، آشکار می گردد که بیش از ۵۰ درصد از شعرهای شمس لنگرودی، بر زمینه فضاهای اقلیمی شکل گرفته است و در حرکت به سوی فراواقعیت، فضای اقلیمی به مثابه واقعیت جایگزین عمل می کند زیرا راهی برای رهایی از تنگنای زندگی روزمره و سلطه جامعه سودانگار صنعتی و تناقض های درونی انسانی است که ضمیر پنهان و ناهشیار آن را در پیش پای شعر می گذارد.

کلیدواژه ها:

سوررئالیسم ، شمس لنگرودی ، نگره اقلیمی ، رویا ، فضای سوررئالیستی