مطالعه تطبیقی ژنوم کامل ویروس موزاییک کوتولگی ذرت و ویروس موزاییک جنوبی مرغ: تفاوت های منحصربه فرد در ناحیه ان-ترمینال پروتئین پوششی

تنوع در جمعیت های ویروسی، ناشی از تغییرات ژنومی، جهش، نوترکیبی و فشارهای انتخابی است که به ظهور سویه ها و گونه های ویروسی منجر می شود. این مطالعه به بررسی پویایی تکاملی پوتی ویروس ها، به ویژه رابطه میان ویروس موزاییک جنوبی مرغ (Bermuda grass southern mosaic virus, BgSMV) و ویروس موزاییک کوتولگی ذرت (maize dwarf mosaic virus, MDMV)، پرداخته است. BgSMV که برای نخستین بار در ایران شناسایی شد، علی رغم ارتباط نزدیک با MDMV، تفاوت های کلیدی از خود نشان می دهد. از جمله این تفاوت ها، وجود یک قطعه ۹۰ نوکلئوتیدی اضافی در ژن پروتئین پوششی BgSMV و همچنین تفاوت در دامنه میزبانی، انتقال و تحمل دمایی است. مقایسه ژنوم کامل این دو ویروس نشان داد که آن ها از یک نیای مشترک نشات گرفته اند و عواملی مانند فشارهای اکولوژیک، سازگاری با میزبان های مختلف و جدایی جغرافیایی نقش اصلی در واگرایی تکاملی آن ها ایفا کرده اند. احتمال وقوع نوترکیبی بین دو ویروس مورد بررسی قرار گرفت، اما هیچ شاهدی از تبادل ژنتیکی بین آنها مشاهده نشد. این یافته حاکی از آن است که واگرایی آن ها عمدتا حاصل فرآیندهای جهش، حذف های ژنومی و انتخاب طبیعی بوده و نوترکیبی نقشی در تکامل آن ها نداشته است. این پژوهش بر اهمیت عوامل محیطی و رابطه میزبان- ناقل در شکل گیری مسیرهای تکاملی ویروس ها تاکید می کند و بینش های جدیدی در مورد سازوکار های گونه زایی در جنس پوتی ویروس ارائه می دهد. این یافته ها به درک عمیق تر پویایی جمعیت ویروسی و عوامل موثر بر ظهور سویه ها و گونه های جدید ویروسی کمک می کند.

کلیدواژه ها:

نوترکیبی ، تکامل ، واکاوی تبارزائی ، پوتی ویروس