پژوهش در زمینه بیماری های ویروسی گیاهان تیره گندم در ایران، مروری تاریخچه وار

در دنیا ویروس های زیادی در گیاهان تیره گندمیان خسارت وارد می کنند. در ایران در حدود پنجاه سال پیش مطالعاتی در رابطه با این ویروس ها آغازشد و از اوایل دهه هفتاد شمسی شتاب گرفت. این مطالعات با تصویب طرح مشترک وزارت کشاورزی و دانشگاه شیراز و تاسیس مرکز تحقیقات ویروس شناسی گیاهی در دانشگاه مزبور به شکل سیستماتیک، متمرکز و ملی شروع و در ابعاد مختلفی گسترش یافت و اطلاعات وسیعی بدست آمد. در این مدت تعدادی ویروس جدید کشف ,و تعدادی نیز برای اولین باراز ایران گزارش شدند. برخی از این ویروس ها در میزبان های اصلی یعنی گندم، جو، ذرت و نی شکر شیوع پیدا کرده و خسارت شدید وارد کرده اند. در گندم ویروس‎های موزائیک رگه ای گندم، کوتولگی زرد جو، کوتولگی زرد غلات و موزائیک زرد راه راه جو، در ذرت ویروس های مولد کوتولگی زبر (کوتولگی گال سیاه برنج)، موزائیک ایرانی ذرت و موزائیک ایرانی قیاق، و در نی شکر ویروس موزائیک نی شکر به عنوان پر خسارت ترین ویروس های غلات در ایران شناخته شدند. همچنین محققین توانستند اپیدمی های پرخسارت بیماری های ویروسی مهم کوتولگی زرد جو در گندم و جو، موزائیک رگه ای گندم در گندم و کوتولگی زبر ذرت و موزائیک ایرانی ذرت در ذرت را مدیریت کنند. به علاوه کشف و یا مطالعه ۲۳ گونه ویروس از ۱۵ جنس و ۱۱ تیره در گیاهان تیره غلات در ایران، شناسایی ناقلین ویروس ها، انجام بیش از ۷۰ رساله دانشجویی در کشور، ارائه صدها مقاله در مجلات، کنگره ها وکنفرانس های داخلی و خارجی و بارگذاری ۴۴۵ ترادف نوکلئوتیدی درGenBank از ثمرات تلاش های محققین در این حوزه بوده است.

کلیدواژه ها:

ویروس های غلات ، خسارت ، اپیدمی ، مدیریت بیماری ویروسی