مهریه در نظام حقوقی ایران: ماهیت، کارکرد و اهمیت حقوقی

مهریه یکی از مهم ترین نهادهای حقوق خانواده در نظام حقوقی ایران است که هم از حیث ماهیت و هم از نظر کارکرد حقوقی جایگاه ویژه ای دارد. این نهاد حقوقی، به عنوان یک حق مالی زن نسبت به مرد، از زمان عقد نکاح بر زن تعلق می گیرد و هدف آن تامین امنیت اقتصادی و اجتماعی زن در زندگی زناشویی است. ماهیت مهریه در فقه اسلامی و قانون مدنی ایران ترکیبی از حقوق مالی و تعهدات قراردادی است؛ به طوری که مهریه هم به عنوان یک مطالبه مالی و هم به عنوان ابزاری برای تضمین رعایت حقوق زن شناخته می شود.کارکرد مهریه فراتر از جنبه مالی است و نقش بازدارنده و تضمینی دارد. از یک سو، مهریه نشانگر ارزش و احترام به زن در عقد نکاح است و از سوی دیگر، به عنوان ابزاری برای ایجاد توازن در روابط خانوادگی عمل می کند. اهمیت حقوقی مهریه در نظام حقوقی ایران با توجه به قوانین جاری، به ویژه ماده ۱۰۸۲ تا ۱۰۸۷ قانون مدنی و قوانین مربوط به اجرای مهریه و مطالبه آن، برجسته است. مهریه علاوه بر جنبه قراردادی، قابلیت اجرا از طریق اجرای ثبت و دادگاه ها را دارد و نقش موثری در تامین حقوق اقتصادی زن ایفا می کند.مهریه همچنین ابزار حمایتی در برابر بی توجهی مرد به تعهدات مالی و ایجاد امنیت روانی و اقتصادی برای زن به شمار می رود. با وجود نقدهایی که در مورد آثار منفی مهریه سنگین و امکان سوءاستفاده مطرح می شود، جایگاه آن در نظام حقوقی ایران تثبیت شده و به عنوان بخشی از حقوق خانواده اهمیت دارد. مهریه علاوه بر جنبه تامین معیشت، نمادی از رعایت عدالت، کرامت و احترام متقابل در خانواده محسوب می شود.

کلیدواژه ها:

مهریه ، امنیت روانی و اقتصادی ، رعایت عدالت ، نظام حقوقی