بررسی برنامه های پیشگیری از اضطراب و افسردگی در مدارس

اضطراب و افسردگی از شایع ترین اختلالات روانی در دوران کودکی و نوجوانی هستند که سلامت، عملکرد تحصیلی و کیفیت زندگی دانش آموزان را به شدت تحت تاثیر قرار می دهند. مدارس به عنوان محیطی فراگیر و دسترس پذیر، نقش مهمی در پیشگیری و کاهش علائم این اختلالات ایفا می کنند. این مقاله به صورت مروری، مطالعات بین المللی و ملی مرتبط با برنامه های مدرسه محور پیشگیری از اضطراب و افسردگی را جمع آوری و تحلیل می کند. مطالعات مرور شده نشان می دهند که برنامه های پیشگیری جهانی (Universal) و هدفمند (Targeted/Indicated) با استفاده از رویکردهای روان شناختی، آموزشی و اجتماعی، می توانند کاهش نسبی در علائم اضطراب و افسردگی دانش آموزان ایجاد کنند. برنامه های هدفمند، که به دانش آموزان با ریسک یا علائم اولیه اختصاص دارند، اثربخشی بالاتری نسبت به برنامه های جهانی نشان داده اند. با این حال، تنوع زیاد در نوع برنامه، مدت زمان مداخله، کیفیت اجرای آن و شرایط فرهنگی و اجتماعی مدارس، محدودیت هایی را در تعمیم نتایج ایجاد کرده است. نتایج این مروری نشان می دهد که ترکیب مداخلات روان شناختی، مهارت های مقابله ای، خودمراقبتی، فعالیت های اجتماعی و مشارکت فعال مربیان بهداشت و مشاوران مدرسه، می تواند اثربخشی برنامه ها را افزایش دهد. همچنین، نیاز به مطالعات بلندمدت و ارزیابی اثرات پایدار مداخلات، به ویژه در زمینه فرهنگی و آموزشی ایران، احساس می شود. این مقاله ضمن جمع بندی شواهد موجود، پیشنهادهایی برای طراحی، پیاده سازی و بهبود برنامه های پیشگیری از اضطراب و افسردگی در مدارس ارائه می دهد و بر اهمیت نقش محیط مدرسه و مشارکت چندجانبه دانش آموزان، معلمان و مشاوران تاکید دارد.

کلیدواژه ها:

اضطراب ، افسردگی ، پیشگیری ، برنامه مدرسه محور ، سلامت روان.