تلفیق بازی و تدریس در دوره ابتدایی: از رویکردهای اجرایی تا چالش های پارادایمی

هدف این مقاله،واکاوی مفهومی و عملیاتی تلفیق بازی و تدریس در دوره ابتدایی به عنوان یک پارادایم آموزشی اثربخش و در عین حال چالش برانگیز است. این پژوهش با روش کیفی و رویکرد تحلیل مضمون انجام شده است. داده ها از طریق مصاحبه نیمه ساختاریافته با ۱۸ معلم و متخصص آموزش ابتدایی و نیز تحلیل محتوای اسناد بالادستی و برنامه های درسی گردآوری شد. یافته ها نشان داد که تلفیق بازی و تدریس در سه سطح قابل مفهوم پردازی است: ۱) بازی به عنوان روش تدریس (یادگیری مبتنی بر بازی)، ۲) بازی وارسازی فرآیند تدریس (گیمیفیکیشن)، و ۳) بازی به عنوان بافت یادگیری (بازی آزاد هدفمند). چارچوب اجرایی استخراج شده شامل پنج مولفه کلیدی: طراحی اهداف تربیتی صریح، انتخاب یا طراحی بازی همسو، نقش تسهیل گری فعال معلم، ایجاد پیوند ساختاری بین بازی و محتوای آموزشی، و ارزشیابی فرآیند محور و بازخورد سریع است. با این حال، چالش های عمیقی در مسیر نهادینه سازی این پارادایم وجود دارد؛ از جمله: چالش پارادایمی (تعارض نگرش سنتی «بازی در مقابل کار جدی»)، چالش دانش حرفه ای معلمان (کمبود دانش نظری و عملی در طراحی بازی های آموزشی)، چالش ساختاری (تراکم کلاس، فضا و زمان محدود، فشار برنامه درسی متمرکز)، و چالش فرهنگی (نگرش والدین و مدیران به بازی به عنوان امری حاشیه ای و وقت گیر). این مقاله نتیجه می گیرد که حرکت از کاربست سطحی و موردی بازی به سمت تلفیق عمیق و نظام مند، نیازمند تغییر نگرش در سطوح خرد (معلم)، میانی (مدرسه) و کلان (نظام برنامه ریزی درسی) است. پیشنهاد می شود با بازطراحی فضای کلاس درس، بازتعریف زمان آموزش و تدوین راهنمای عمل بومی برای معلمان، گام های عملی در این مسیر برداشته شود.

کلیدواژه ها:

بازی و یادگیری ، آموزش ابتدایی ، یادگیری مبتنی بر بازی ، گیمیفیکیشن ، نقش معلم ، چالش های اجرایی.