تحلیل موانع و پیش ران های کاربست روش های تدریس فعال در دوره ابتدایی ایران: رویکردی مبتنی بر نظریه داده بنیاد

پژوهش حاضر با هدف شناسایی نظام مند موانع و پیش ران های موثر بر کاربست روش های تدریس فعال در دوره ابتدایی ایران صورت پذیرفته است.روش این پژوهش کیفی و مبتنی بر راهبرد نظریه داده بنیاد کلاسیک (رویکرد اشتراوس و کوربین) است. مشارکت کنندگان شامل ۲۱ نفر (۱۶ معلم ابتدایی، ۳ مدیر مدرسه و ۲ کارشناس آموزشی) بودند که به روش نمونه گیری هدفمند و سپس نظری انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده ها، مصاحبه نیمه ساختاریافته عمیق بود. تحلیل داده ها در سه مرحله کدگذاری باز، محوری و انتخابی انجام شد. بر اساس تحلیل یافته ها، شرایط علی موثر بر به کارگیری روش های فعال شامل نگرش ها و باورهای شخصی معلم و انتظارات سیستم آموزشی بود. شرایط زمینه ای، عواملی مانند ویژگی های یادگیرنده، فضای فیزیکی و فرهنگ مدرسه را دربرمی گرفت. شرایط مداخله گر نیز مشتمل بر موانع ساختاری (تراکم کلاس، کمبود زمان، ارزشیابی سنتی) و عوامل تسهیل گر (حمایت مدیر، آموزش معلم) بود. راهبردهای اتخاذ شده توسط معلمان در برخورد با این شرایط، در قالب طیفی از "اقتضاباوری فعال" تا "تسلیم منفعلانه" قرار گرفت. پیامدهای این راهبردها نیز "یادگیری سطحی و بی ثبات" تا "یادگیری عمیق و پایدار" را شامل می شد. در نهایت، هسته مرکزی این فرآیند، "مدیریت تعارض میان آرمان آموزشی و واقعیت اجرایی" توسط معلم شناسایی شد. این مطالعه نشان می دهد که تغییر در روش تدریس تنها با آموزش معلمان محقق نمی شود و نیازمند اصلاح همزمان و نظام مند در ساختارها، فرهنگ آموزشی و ابزارهای پشتیبانی است.

کلیدواژه ها:

روش های تدریس فعال ، آموزش ابتدایی ، نظریه داده بنیاد ، موانع اجرایی ، توسعه حرفه ای معلمان.