ارزیابی روش های مختلف تکثیر گیاه دارویی شیرین بیان تحت سطوح مختلف تنش شوری

این پژوهش با هدف ارزیابی روش های مختلف تکثیر گیاه دارویی شیرین بیان (Glycyrrhiza glabra L.) در سطوح مختلف شوری در مزرعه تحقیقات شوری صدوق استان یزد، طی سه سال زراعی (۱۴۰۲-۱۳۹۹) انجام شد. آزمایش به صورت اسپیلت پلات در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار انجام شد. کرت های اصلی شامل چهار سطح شوری آب آبیاری (۲، ۴، ۸ و ۱۲ دسی زیمنس بر متر) و کرت های فرعی شامل سه روش تکثیر (بذری، نشایی و ریشه ای) بود. پارامترهای اندازه گیری شده شامل ارتفاع بوته، درصد استقرار، وزن خشک اندام هوایی و ریشه، سطح برگ و نشت یونی بود. نتایج نشان داد که شوری بر تمامی صفات مورد بررسی تاثیر معنی داری داشت، و روش تکثیر بر ارتفاع بوته و درصد استقرار تاثیرگذار بود. بدون توجه به روش تکثیر، بیشترین ارتفاع بوته در شوری ۲ دسی زیمنس بر متر مشاهده شد. در شوری ۴ دسی زیمنس بر متر، روش تکثیر بذری باعث رشد بیشترین ارتفاع بوته به میزان ۶۶/۴۴ سانتی متر گردید. در شوری ۸ دسی زیمنس بر متر، روش تکثیر ریشه ای با کاهش ارتفاع به میزان ۳۱ و ۳۶ درصد نسبت به روش های نشایی و بذری، کمترین ارتفاع را نشان داد. همچنین، در شوری ۱۲ دسی زیمنس بر متر، ارتفاع بوته در هر سه روش تکثیر کمترین مقادیر را داشتند. از نظر درصد استقرار، روش تکثیر بذری در سطوح شوری ۲ و ۴ دسی زیمنس بر متر بالاترین درصد استقرار را داشت (به ترتیب ۷۷ و ۶۶ درصد)، در حالی که در سطوح شوری ۸ و ۱۲ دسی زیمنس بر متر، بیشترین درصد استقرار مربوط به روش تکثیر ریشه ای بود (به ترتیب ۶۳ و ۶۰ درصد). با افزایش شوری از ۲ تا ۱۲ دسی زیمنس بر متر وزن خشک اندام هوایی ۱۵۸ گرم در متر مربع کاهش یافت. با افزایش شوری از ۲ تا ۱۲ دسی زیمنس بر متر مقادیر وزن خشک ریشه و سطح برگ به ترتیب ۷۵ و ۸۳ درصد کاهش یافت. نشت یونی با افزایش شوری از ۲ تا ۱۲ دسی زیمنس بر متر، ۲۸ درصد افزایش یافت. به طور کلی، نتایج این پژوهش نشان داد که روش تکثیر ریشه ای در سطوح بالای شوری آب آبیاری (۱۲ دسی زیمنس بر متر) و روش تکثیر بذری در سطوح پایین شوری آب آبیاری (۳ دسی زیمنس بر متر)، مناسب ترین روش ها برای کشت و تکثیر شیرین بیان هستند.

کلیدواژه ها:

کاشت بذری ، کاشت نشا ، تکثیر غیرجنسی ، تکثیر ریشه