آسیب شناسی فرآیند نظارت فنی بر پروژه های تاسیسات و فضای سبز شهرداری اراک و ارائه مدل بهبود مبتنی بر ناظران مستقل

نظارت فنی به عنوان ستون اصلی کنترل کیفیت در پروژه های شهری، در شهرهای متوسط مقیاس ایران به ویژه در شهر اراک با آسیب های ساختاری، فرآیندی و انسانی عمیقی روبه رو است. این پژوهش با هدف آسیب شناسی فرآیند نظارت فنی بر پروژه های تاسیسات و فضای سبز شهرداری اراک و ارائه مدلی بهبودیافته مبتنی بر ناظران مستقل انجام شده است. روش تحقیق کیفی-تحلیلی و مبتنی بر مصاحبه با ۱۶ خبره از جمله مدیران فنی، ناظران فعال، پیمانکاران و کارشناسان حقوقی بوده است. داده ها با استفاده از روش تحلیل تماتیک مورد تحلیل قرار گرفتند. یافته ها نشان می دهد که مهم ترین آسیب ها در پنج حوزه اصلی تجلی می یابند: (۱) وابستگی سازمانی ناظران به واحدهای اجرایی شهرداری، (۲) فقدان استقلال مالی و شغلی ناظران، (۳) کمبود تخصص ترکیبی در حوزه های تاسیسات و فضای سبز، (۴) ضعف در مکانیزم های پاسخگویی و گزارش دهی شفاف، و (۵) عدم پیش بینی ریسک های اجرایی در فاز طراحی. این آسیب ها منجر به پذیرش پروژه هایی با کیفیت پایین، اتلاف منابع و کاهش اعتماد عمومی شده است. بر این اساس، مدلی با عنوان «ناظر مستقل هوشمند» پیشنهاد شده است که سه مولفه کلیدی دارد: استقلال ساختاری (وابستگی به شورای شهر)، تخصص یکپارچه (آموزش چندحوزه ای)، و شفافیت دیجیتال (سامانه گزارش دهی عمومی). این مدل نه تنها فرآیند نظارت را اصلاح می کند، بلکه به عنوان یک سازوکار پیشگیرانه، از بروز خطا در مراحل اولیه جلوگیری می کند.

کلیدواژه ها:

تاسیسات شهری ، فضای سبز ، نظارت مستقیم ، ناظر مستقل ، آسیب شناسی ، شهر اراک