بررسی چالش ها و فرصت های آموزش غیر حضوری و آنلاین با تاکید بر برنامه شاد

گسترش سریع فناوری های اطلاعات و ارتباطات در دهه های اخیر، نظام های آموزشی را با تحولات بنیادین مواجه ساخته و شیوه های سنتی آموزش حضوری را به چالش کشیده است. آموزش غیرحضوری و آنلاین به عنوان یکی از مهم ترین پیامدهای این تحول فناورانه، به ویژه در دوران بحران های جهانی نظیر همه گیری بیماری کووید-۱۹، جایگاهی اساسی در تداوم فرآیند یاددهی یادگیری پیدا کرد و از یک انتخاب جانبی به ضرورتی اجتناب ناپذیر تبدیل شد. در چنین شرایطی، نظام آموزشی کشورها ناگزیر شدند در مدت زمانی کوتاه، بسترهای مناسب برای آموزش مجازی را فراهم آورند تا از وقفه در آموزش دانش آموزان جلوگیری شود و عدالت آموزشی تا حد امکان حفظ گردد. در ایران نیز هم زمان با تعطیلی مدارس، «شبکه آموزشی دانش آموزان (شاد)» به عنوان بستر رسمی آموزش غیرحضوری معرفی شد و نقش محوری در استمرار آموزش ایفا کرد. برنامه شاد به عنوان یک پلتفرم ملی، با هدف ایجاد دسترسی یکپارچه دانش آموزان، معلمان و مدیران مدارس به محتوای آموزشی، ارتباط آموزشی و ارزشیابی تحصیلی طراحی و اجرا شد. این برنامه تلاش کرد با در نظر گرفتن ساختار متمرکز نظام آموزشی، نیازهای آموزشی سطوح مختلف تحصیلی را پاسخ دهد و امکان تعامل آموزشی را در شرایط فاصله گذاری فیزیکی فراهم سازد. شاد در مدت کوتاهی به اصلی ترین ابزار آموزش غیرحضوری در مدارس تبدیل شد و میلیون ها کاربر را تحت پوشش قرار داد؛ امری که خود نشان دهنده ظرفیت های بالقوه این بستر در گسترش آموزش دیجیتال و حرکت به سوی مدرسه هوشمند است.با این حال، تجربه گسترده استفاده از آموزش غیرحضوری و برنامه شاد نشان داد که این شیوه آموزشی، در کنار فرصت های ارزشمند، با چالش های متعددی نیز همراه است. در این پژوهش که به شیوه مروری و با مطالعه کتابخانه ای و مراجعه به مقاله ها و تحقیق های چاپ شده و مطالب دیجیتالی گرد آوری شده است و سعی بر آن شده که به بررسی چالش ها و فرصت های آموزش غیر حضوری و آنلاین با تاکید بر برنامه شاد پرداخته شود. نتایج به دست آمده حاکی از آن است که آموزش غیرحضوری و آنلاین با وجود چالش های فنی، مدیریتی و روان شناختی، فرصت های ارزشمندی برای توسعه یادگیری خودراهبر، ارتقای مهارت های دیجیتال و گسترش عدالت آموزشی فراهم می کند؛ موفقیت آن مستلزم برنامه ریزی راهبردی، حمایت خانواده ها و تقویت زیرساخت ها و مهارت های معلمان است.

کلیدواژه ها:

شاد ، آموزش مجازی ، غیرحضوری ، آموزش ، یادگیری ، دانش آموزان