ارزیابی نتایج پیوند سلول های بنیادی خون ساز آلوژن در بیماران مبتلا به لوسمی میلوئید حاد؛ مطالعه گذشته نگر ۳۰ساله در یک مرکز ارجاعی

چکیده زمینه: پیوند آلوژنیک سلول های بنیادی خونساز (Hematopoietic Stem Cell Transplantation -HSCT) به عنوان تنها گزینه درمانی موثر برای ریشه کنی بیماری لوسمی میلوئید حاد (Acute Myeloid Leukemia -AML) مطرح است. ارزیابی نتایج درمان و تحلیل مشکلات موجود در هر مرکز جهت بهبود شرایط و رفع مشکلات لازم است. به این منظور مطالعه حاضر جهت ارزیابی نتایج HSCT در بیماران مبتلا به AML که طی سه دهه گذشته در مرکز ارجاعی بیمارستان دکتر شریعتی پیوند شده اند، انجام شد. کوهورت گذشته نگر در پژوهشکده انکولوژی، هماتولوژی و پیوند بر روی بیماران AML بالغی انجام شد که بین ژانویه ۱۹۹۱ و ژانویه ۲۰۲۲ پیوند آلوژن انجام دادند. اطلاعات مربوط به ویژگی های دموگرافیک، بالینی و آزمایشگاهی از پرونده های پزشکی جمع آوری شد. اهداف اولیه شامل ارزیابی بقا کلی و بقای بدون بیماری ۵ ساله در تمام بیماران و مقایسه بر اساس مقطع زمانی پیوند و وضعیت رمیشن قبل پیوند بود؛ در حالی که اهداف ثانویه شامل مرگ ومیر غیر مرتبط با عود (Non-Relapse Mortality-NRM) و بروز تجمعی عود (Relapse Incidence-RI) بود. تحلیل های آماری برای مقایسه نتایج بین دو گروه شامل افرادی که قبل از ۲۰۱۰ پیوند شدند (D۱) و افرادی که بعد از ۲۰۱۰ پیوند شدند (D۲)، انجام شد.     یافته ها: در مجموع، ۱۳۳۷ بیمار مبتلا به AML تحلیل شدند که ۴۷۷ نفر در گروه D۱ و ۸۶۰ نفر در گروه D۲ قرار داشتند. میانه مدت پیگیری ۱۱۱ ماه در گروه D۱ و ۶۲ ماه در گروه D۲ بود. نرخ های بقا کلی بین دو گروه مشابه بود (۵۶/۶۴٪ برای D۱ در مقابل ۵۷/۸۶٪ برای (D۲، اما بهبودهایی در بیمارانی که در رمیشن های دیرتر CR۲) و (CR≥۳ بعد از ۲۰۱۰  پیوند شدند، مشاهده شد. نرخ های بقای بدون بیماری نیز در مجموع مشابه بود، اما بهبودهای قابل توجهی برای بیماران CR۲ و CR≥۳ که بعد از ۲۰۱۰ پیوند شدند، مشاهده شد. میزان عود ۵ ساله و NRM بین دو مقطع زمانی مشابه بود، به جز در بیمارانی که در CR۲ و بعد از ۲۰۱۰ پیوند شدند میزان عود و NRM کاهش یافت. به طور قابل توجهی، درصد بیشتری از پیوندها از اهدا کنندگان هاپلوئیدنتیکال و اهدا کنندگان غیرخویشاوند در D۲ ثبت شد که نشان دهنده راهبرد های پیوندی در حال تحول است. نتیجه گیری: یافته های مطالعه حاضر نشان می دهد که علی رغم پیشرفت های قابل توجه در روش های پیوند، مراقبت های حمایتی و دسترسی به اهدا کنندگان، نرخ های بقای کلی و بقای بدون بیماری در دو مقطع زمانی نسبتا ثابت باقی مانده اند که به علت افزایش نسبت پیوندهای آلترناتیو و پیوند های پرخطر بعد از ۲۰۱۰ است. این مطالعه بر نیاز به رویکردهای شخصی سازی شده با تمرکز بر بهینه سازی انتخاب اهدا کننده و پرداختن به عوارض مرتبط با پیوند تاکید دارد.

کلیدواژه ها:

Allogeneic hematopoietic stem cell transplantation ، acute myeloid leukemia ، overall survival ، disease-free survival ، Bone marrow transplantation ، cohort study ، پیوند مغز استخوان ، مطالعه کوهورت ، پیوند آلوژنیک سلول های بنیادی ، لوسمی میلوئید حاد ، بقا کلی ، بقای بدون بیماری