پدیدار زبان در آیینه ی شعر و فلسفه : تطبیقی میان جهان زبانی احمد شاملو و مارتین هایدگر

در فلسفه معاصر ؛ مفهوم " زبان " از کارکرد ابزاری خود فاصله گرفته و به جایگاه هستی شناختی ارتقاء یافته .مارتین هایدگر با طرح اندیشه ( زبان به مثابه خانه هستی ) زبان را عرصه ظهور و تجلی" بودن" می داند . جایی که حقیقت از نه از طریق گزاره ها ؛ بلکه در گستردگی واژه و گفتار رخ می دهد . احمد شاملو نیز در شعر معاصر فارسی با درگرگونی در ساختار زبان و تصویر ؛ افق تازه ای از حضور و معنا می گشاید و خود پدیداری از حقیقت و هستی انسانی است . پژوهش حاضر با روش پدیدار تطبیقی به تحلیل نسبت میان زبان هایدگری و زبان شاعرانه شاملو می پردازد و می کوشد نشان دهد که چگونه شعر شاملو می تواند مصداقی از زبان" بودن" در سنت فلسفی غرب تلقی شود . داده های این تحقیق از رهگذر مطالعه متون فلسفی هایدگر ؛ به ویژه در راه زبان و " نامه در باره انسان گرایی " و تحلیل کیفی مجموعه های شعر شاملوگردآوری شده است . زبان در فلسفه هایدگر نه ابزار بیان بلکه خانه بودن است جایی که هستی خود را می نمایاند . احمد شاملو نیز در شعر "زبان" را از سطح ابزار ارتباطی به سطح کشف حقیقت و آفرینش معنا ارتقا می دهد . این پژوهش با رویکرد پدیدار شناسی تطبیقی می کوشد نحوه حضور " اشیا" و " زبان بودن " را در شعر شاملو در پرتو اندیشه هایدگر تحلیل کند . بدین سان ؛ شعر شاملو به مثابه تجربه ای هستی شناختی خوانده می شود که در آن واژه ؛ خود به " بودن " بدل می شود نه نشانه آن . نتایج پژوهش حاکی از آن است که هردر دو منظومه فکری ؛ "زبان" نه ابزاری برای بیان جهان ؛ بکه خود جهان در حال "شدن "است . هایدگر در مقام فیلسوف و شاملو در مقام شاعر هر دو زبان را عرصه حضور می دانند جایی که اشیاء و انسان از خاموشی به گفتار می آیند . بدین ترتیب شعر شاملو را می توان تجربه ای پدیدار شناختی از ( خانه هستی ) دانست . جایی که واژه به جای نامیدن می زاید .

کلیدواژه ها:

احمد شاملو ، مارتین هایدگر ، پدیدارشناسی ، شعر معاصر ، خانه هستی ، زبان بودن .