تحلیل اثر ویژگی های فردی و محیطی بر شدت تصادفات شهری با استفاده از مدل رگرسیون چندسطحی (مطالعه موردی شهر رشت)

ایمنی ترافیک شهری به عنوان یکی از مولفه های کلیدی در توسعه پایدار و مدیریت کلانشهرها مطرح است و بررسی ویژگی های تصادفات می تواند در شناسایی عوامل خطر و ارائه راهکارهای ایمنی موثر نقش حیاتی ایفا کند. پژوهش حاضر با هدف تحلیل جامع تصادفات شهری در شهر رشت، بر اساس داده های واقعی پلیس راهور در سال گذشته انجام شده است. در این مطالعه، داده های مربوط به ۳۹۴۶ فقره تصادف شهری از منظر متغیرهای فردی (سن و جنس رانندگان مقصر و غیرمقصر)، شرایط محیطی (وضعیت جوی، روشنایی، سطح راه، زمان بندی شبانه روزی و روزهای هفته)، ویژگی های مکانی (مناطق پنج گانه شهرداری رشت و هندسه مسیر) و عوامل موثر انسانی (علل تامه بروز تصادفات) مورد تحلیل قرار گرفت. یافته ها نشان داد بیشترین سهم تصادفات به رانندان مرد در گروه سنی ۲۱ تا ۴۰ سال تعلق دارد که نشان دهنده نقش پررنگ جمعیت جوان و میانسال در الگوی تصادفات است. از نظر شرایط محیطی، هوای صاف، روشنایی روز و سطح راه خشک بیشترین سهم وقوع حوادث را داشتند که اهمیت مدیریت رفتار رانندگان حتی در شرایط به ظاهر ایمن را برجسته می سازد. همچنین بررسی توزیع زمانی تصادفات بیانگر تمرکز بالای حوادث در بازه های پرتردد ۱۲:۰۰ تا ۱۷:۵۹ و در روزهای میانی هفته است. از منظر مکانی، منطقه ۳ شهری با بیشترین حجم تصادفات (۱۰۸۴مورد) در مقایسه با سایر مناطق شهری بیشترین مخاطره را به خود اختصاص داده است. نتایج این پژوهش ضمن شناسایی الگوهای رفتاری و محیطی تصادفات، می تواند مبنایی علمی برای تدوین سیاست های ایمنی، طراحی برنامه های آموزش رانندگان، اصلاح زیرساخت های ترافیکی و اولویت بندی اقدامات ایمنی در شهر رشت قرار گیرد. نوآوری این تحقیق در ارائه تصویری سیستمی از توزیع تصادفات شهری بر اساس ترکیب متغیرهای فردی، محیطی و مکانی در سطح خرد (مناطق شهری) است که در مطالعات مشابه کمتر مورد توجه قرار گرفته است.

کلیدواژه ها:

عوامل فردی و محیطی تصادفات ، تحلیل آماری داده ، ایمنی ترافیک شهری ، رگرسیون چند سطحی ، شدت تصادفات عابرین پیاده