افزایش مهارت حل مسئله و یادگیری عملی در هنرجویان رشته شبکه و نرم افزار رایانه با استفاده از روش تدریس پروژه محور مبتنی بر شبیه سازی

این اقدام پژوهی با هدف اصلی بهبود مهارت حل مسئله عملی و عمق بخشی به یادگیری مفاهیم انتزاعی شبکه و نرم افزار در هنرجویان پایه یازدهم رشته شبکه و نرم افزار رایانه انجام گرفت. مسئله محوری این پژوهش، یادگیری سطحی و مبتنی بر حفظیات، عدم توانایی هنرجویان در پیاده سازی عملی دانش تئوریک و کاهش انگیزه به دلیل ماهیت انتزاعی برخی دروس بود. هنرجویان علی رغم کسب نمرات قبولی در آزمون های کتبی، در مواجهه با یک سناریوی عملی واقعی یا شبیه سازی شده (مانند پیکربندی یک شبکه کوچک یا رفع یک خطای نرم افزاری) دچار سردرگمی و ناتوانی می شدند. برای گردآوری داده های اولیه (شواهد ۱)، از ابزارهایی چون آزمون عملکردی پیش اجرا (یک سناریوی عملی شبیه سازی شده)، مشاهده ساختاریافته در کارگاه و مصاحبه نیمه ساختاریافته با هنرجویان استفاده شد. نتایج نشان داد که بیش از ۷۰٪ هنرجویان در آزمون عملکردی موفق به تکمیل سناریو نشدند و مصاحبه ها نیز بیانگر عدم اعتماد به نفس و شکاف عمیق بین دانش نظری و توانایی عملی بود. برای حل این چالش، راهکار اصلی پژوهش، یعنی «روش تدریس پروژه محور مبتنی بر شبیه سازی (Simulation-Based Project-Based Learning - SB-PBL)» طراحی و به مدت ۱۰ هفته اجرا گردید. در این روش، هنرجویان در گروه های کوچک، پروژه های واقعی (مانند طراحی و پیاده سازی شبکه یک دفتر کار کوچک) را با استفاده از ابزارهای شبیه ساز قدرتمند مانند Cisco Packet Tracer و محیط های توسعه مجازی (IDE) به انجام رساندند. پس از پایان دوره مداخله، مرحله گردآوری شواهد ۲ با تکرار همان ابزارها (آزمون عملکردی پس اجرا با سناریوی مشابه، مشاهده و مصاحبه) انجام شد. تحلیل مقایسه ای نتایج، پیشرفت چشمگیری را نشان داد؛ میزان موفقیت هنرجویان در آزمون عملکردی به بیش از ۸۰٪ رسید، مشاهدات حاکی از افزایش تعامل، همکاری و تفکر انتقادی در کارگاه بود و مصاحبه ها نیز نشان دهنده افزایش شدید انگیزه، اعتماد به نفس و درک عمیق از ارتباط بین مفاهیم درسی بود. این پژوهش اثبات می کند که گذار از آموزش تئوری محور به سمت رویکردهای عملی و پروژه محور، تاثیری بنیادین بر کیفیت یادگیری و پرورش مهارت های کلیدی مورد نیاز بازار کار در هنرجویان رشته های فنی دارد.

کلیدواژه ها:

اقدام پژوهی ، یادگیری پروژه محور ، شبیه سازی شبکه ، سیسکو پکت تریسر ، مهارت حل مسئله ، شبکه و نرم افزار ، هنرستان فنی