از حفظ محوری تا فهم مفهومی: تجربه ای در بهبود یادگیری دروس پایه هشتم

یادگیری سطحی و حفظ محور، یکی از چالش های رایج در نظام آموزشی ایران است که در دروس مفهومی مانند ریاضی و علوم تجربی، آثار منفی آن بیشتر نمایان می شود. بررسی عملکرد تحصیلی دانش آموزان پایه هشتم در یکی از مدارس دوره متوسطه اول، مشخص شد که بسیاری از آنان مفاهیم درسی را صرفا به صورت حفظی فرا گرفته اند و درک عمیقی از ساختارها و ارتباط های درون مبحثی ندارند. این مسئله باعث ضعف در کاربرد مفاهیم، افت نمرات، و افزایش اضطراب در امتحانات تحلیلی شده است. این اقدام پژوهی با هدف شناسایی دلایل ضعف مفهومی و یافتن راهکارهایی برای تقویت درک عمیق مفاهیم درسی اجرا شد. در مرحله نخست، با استفاده از مشاهده، بررسی نمرات، آزمون تشخیصی و مصاحبه با دانش آموزان، وضعیت موجود ارزیابی شد. سپس با طراحی و اجرای مجموعه ای از اقدامات مانند استفاده از روش تدریس مفهومی، آموزش پروژه محور، تمرین های مسئله محور و پشتیبانی تصویری، تلاش شد تا فرایند یادگیری از حالت حفظی به سوی فهم و تحلیل سوق داده شود. نتایج نشان داد که با اجرای این روش ها، میزان مشارکت، درک مفاهیم و عملکرد دانش آموزان به طور قابل توجهی بهبود یافته است. همچنین بر اساس داده های کیفی و کمی، تغییر نگرش نسبت به یادگیری و افزایش حس توانمندی در آن ها مشاهده شد. یافته ها تاکید دارند که تغییر رویکرد معلم از انتقال اطلاعات به طراحی تجربه ی یادگیری، کلید درک مفهومی عمیق تر است.

کلیدواژه ها:

اقدام پژوهی ، درک مفهومی ، یادگیری سطحی ، آموزش مفهومی ، روش تدریس فعال