ارزیابی عوامل پیچیدگی پروژه با ترکیب روش های تحلیل سلسله مراتبی و سوآرا در پروژه های صنعت نفت وگاز ایران

این پژوهش با هدف پاسخ به مسئله ی ارزیابی دقیق و اقتضایی پیچیدگی پروژه در صنعت نفت وگاز، رویکردی ترکیبی برای شناسایی و وزن دهی عوامل پیچیدگی ارائه می کند. ابتدا با مرور نظام مند ادبیات، مجموعه ای ساختارمند از ۳۷ شاخص پیچیدگی در ۱۱ دسته استخراج شد و به عنوان مبنای سنجش به کار رفت. سپس برای کاستن از بار محاسباتی و ارتقای دقت قضاوت خبرگان، فرایند تحلیل سلسله مراتبی جهت مقایسه زوجی دسته ها و روش سوآرا برای رتبه بندی و محاسبه وزن زیرمعیارها ادغام شد؛ به گونه ای که تعداد مقایسات از ۶۶۶ به ۵۵ مورد کاهش یافت و نرخ ناسازگاری پاسخ ها کنترل گردید. داده ها از خبرگان دارای سابقه مدیریت/مشارکت در پروژه های نفت وگاز گردآوری شد؛ یافته ها نشان می دهد برنامه ریزی مالی اثرگذارترین دسته پیچیدگی است و پس از آن منابع پروژه، اهداف اجرایی و موارد حقوقی قرار دارند؛ در سطح شاخص ها نیز تاثیر تاخیر/مشکلات تامین بودجه بر عملکرد پروژه بالاترین وزن را کسب کرد. مقایسه نتایج با مطالعات مبتنی بر دلفی در صنعت ساخت وساز بیانگر تفاوت معنادار در اولویت هاست؛ به گونه ای که اتکا به یک مجموعه وزن ثابت برای همه پروژه ها مناسب نیست و وزن ها باید متناسب با زمینه صنعتی و محیط پروژه استخراج شوند. نوآوری مقاله در ارائه یک رویه سنجش عملیاتی، کم هزینه و سازگار با محدودیت های زمانی خبرگان است که ضمن حفظ منطق تحلیلی، امکان پایش و مقایسه بین پروژه ای و بین فازی را فراهم می آورد. بر اساس نتایج، توصیه مدیریتی کلیدی آن است که در پروژه های نفت وگاز، مدیریت فعال ریسک های مالی و برنامه ریزی تامین منابع، در کنار هم ترازی اهداف اجرایی و راهبری حقوقی، باید در اولویت راهبردهای مهار پیچیدگی قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

پیچیدگی پروژه ، تحلیل سلسله مراتبی ، سوآرا