ارزیابی تاثیر آسیب پذیری نظام حکمرانی آب در برابر مخاطرات محیطی(مطالعه حوضه آبریز کارون بزرگ در استان خوزستان)

پژوهش حاضر با هدف ارزیابی آسیب پذیری نظام حکمرانی آب در برابر مخاطرات محیطی در حوضه آبریز کارون بزرگ استان خوزستان، با بهره گیری از چارچوب تلفیقی DPSIR-PLS انجام شد. داده ها از طریق تحلیل مصاحبه های تخصصی با استفاده از نرم افزارMAXQDA گردآوری و کدگذاری شدند و پس از دسته بندی در چارچوب DPSIR با روش مدل سازی معادلات ساختاری حداقل مربعات جزئی(PLS-SEM)  تحلیل شدند. برای اطمینان از کفایت حجم نمونه، از نرم افزار G*Power استفاده شد. در نهایت ۹۰ پرسشنامه معتبر از کارشناسان جمع آوری شد. نتایج نشان داد که ساختار روابط در مدل اولیه به صورت خطی از نیروی محرکه به پاسخ بود، اما در مدل توسعه یافته روابط بازگشتی و چرخه ای میان پاسخ و سایر مولفه ها ایجاد شد. همچنین مولفه پاسخ تاثیر منفی معنادار بر (نیرو: ۶۱۰/۰-، فشار: ۳۳۳/۰-، وضعیت: ۲۶۶/۰-، اثر: ۳۷۳/۰-) داشت که نشان دهنده ضعف عملکرد پاسخ های نهادی در کنترل چرخه آسیب پذیری است. در مدل اولیه مولفه اثر با بیشترین ضریب مسیر (۸۲۸/۰) نقش اصلی را داشت، اما در مدل توسعه یافته با وارد شدن پاسخ ها، مولفه نیروی محرکه به عنوان محرک اصلی با ضریب مسیر (۸۷۲/۰) برجسته شد. این جابه جایی اهمیت نشان دهنده آن است که در شرایط ضعف پاسخ های نهادی، تاثیر عوامل انسانی و اقلیمی به عنوان نیروی محرکه برجسته تر و تعیین کننده تر می شود و چرخه آسیب پذیری شکل پایدارتری به خود می گیرد. مقادیر R² مولفه ها بین ۳۷۲/۰ تا ۷۰۴/۰ قدرت تبیینی متوسط تا بسیار بالا مدل را نشان می دهد. بر این اساس، بازطراحی پاسخ ها از طریق اصلاحات نهادی، برنامه ریزی فضایی، نوسازی زیرساخت ها و حمایت از کشاورزی پایدار پیشنهاد می شود.

کلیدواژه ها:

آسیب پذیری ، مخاطرات محیطی ، نظام حکمرانی آب ، حوضه آبریز کارون بزرگ