مطالعه کیفی نقش سرمایه اجتماعی معلمان در تحقق اهداف شغلی-سازمانی مدرسه

در عصر مدرن و پسامدرن که روند آموزش یک طرفه و رسمی در سازمان بوروکراتیک مدارس در نقاط مختلف دنیا موردنقد قرار می گیرد، معلمانی با سرمایه اجتماعی بالا چون دریچه ای روشن، مسیر تربیت صرف آموزشی را از انجماد به الگوهایی تربیتی می کشانند. هدف پژوهش حاضر واکاوی و فهم نقش سرمایه اجتماعی معلمان در تحقق اهداف شغلی- سازمانی مدرسه است. روش شناسی پژوهش با رویکرد کیفی و با راهبرد گراندد تئوری انجام شد. به این منظور با ۲۱ نفر دبیران و آموزگاران مدارس در شهر تهران که با روش نمونه گیری هدفمند و استراتژی گلوله برفی انتخاب شده بودند، در طول بیش از ۸ ماه مصاحبه های عمیق و نیمه ساختاریافته انجام شده و فرایند جمع آوری داده ها تا اشباع نظری ادامه یافت. ۸ مقوله اصلی و یک مقوله هسته از خلال نظام کدگذاری داده ها استخراج شد: ۱) از بین رفتن خصلت بی تفاوتی معلمی: تعلق حرفه ای معلم به مدرسه، ۲) فهم از خرده فرهنگ های دانش آموزان: ایجاد همدلی و احترام ، ۳) ایجاد گرایش به تحصیل و انگیزه برای ماندن در مدرسه، ۴) ایجاد اعتماد بین دانش آموز و مدرسه، ۵) ارتباط و همکاری بین معلمان و مدیران ،۶) جامعه پذیری مدرسه محور، ۷) استراتژی های ارتقا سرمایه اجتماعی در مدرسه و ۸) پیامدها: بسط تعلق به مدرسه و ارتقا عملکرد مدرسه در دست یابی به اهداف تربیتی-آموزشی. همچنین، «سرمایه اجتماعی معلم: معماری نامرئی رسیدن به اهداف سازمان مدرسه» به عنوان مقوله هسته انتخاب شد. یافته های پژوهش نشان می دهد که سرمایه اجتماعی بالای یک معلم در سازمان مدرسه، نه تنها در محیط کلاس کارکرد داشته بلکه بر اتمسفر جمعی مدرسه اثرگذار است،

کلیدواژه ها:

سرمایه اجتماعی ، اهداف شغلی ، سازمان مدرسه ، اهداف تربیتی-آموزشی معلمان