اثرات مکمل پروژسترون در خارج از فصل تولید مثلی بر عملکرد تولید مثلی میش های تحت شرایط تنش گرمایی

سابقه و هدف: در ایران، گوسفند سهم به سزایی در تامین گوشت قرمز دارد. افزایش تولید بره به ازای هر راس دام مولد یکی از عوامل مهم در تامین نیاز کشور به گوشت قرمز می باشد. بنابراین، افزایش درصد بره زایی و نیز افزایش بازده تولیدمثلی مورد توجه محققین می باشد. تغییرات آب و هوایی به طور چشمگیری بر عملکرد تولیدمثلی گوسفندان تاثیر می گذارد و باعث کاهش باروری و نرخ بره زایی می شود. اثربخشی پروتکل های هم زمان سازی فحلی فعلی ممکن است در شرایط تنش گرمایی به ویژه در فصل های غیر تولیدمثلی، کارایی کافی نداشته باشد. بنابراین، شناسایی راهبردهای موثر برای کاهش اثرات منفی تنش گرمایی و بهبود بهره وری تولیدمثل ضروری است.مواد و روش ها: این مطالعه تاثیر تنش گرمایی شدید بر اثربخشی پروتکل های هم زمان سازی فحلی با استفاده از دستگاه های داخل واژنی که با مقادیر و آنالوگ های مختلف پروژسترون آغشته شده بودند را در میش های نژاد سنگسری طی فصل غیرتولیدمثلی ارزیابی کرد. هشتاد میش غیرآبستن سالم به چهار گروه آزمایشی تقسیم شدند: گروه شاهد (استفاده از سیدر با ۳۳۰ میلی گرم پروژسترون بدون تنش گرمایی)، گروه تنش_سیدر۳۳۰ (استفاده از سیدر با ۳۳۰ میلی گرم پروژسترون به همراه تنش گرمایی)، گروه تنش_اسفنج۶۰ (استفاده از اسفنج با ۶۰ میلی گرم مدروکسی پروژسترون استات به همراه تنش گرمایی)، و گروه تنش_اسفنج۸۰۰ (استفاده از اسفنج آغشته به ۸۰۰ میلی گرم پروژسترون به همراه تنش گرمایی). میش ها در گروه های تنش گرمایی در اتاق های گرم (شاخص دما-رطوبت بیشتر از ۷۹) به مدت ۹ ساعت در روز (از ساعت ۹ صبح تا ۶ عصر) به مدت پنج روز قبل و پنج روز بعد از جفت گیری نگهداری شدند، در حالی که میش های گروه شاهد در شرایط طبیعی بدون تنش گرمایی باقی ماندند. میش ها به مدت هفت روز ابزارهای داخل واژنی دریافت کردند و پس از برداشتن ابزارها، ۵۰۰ واحد سرم گنادوتروپین مادیان آبستن به صورت عضلانی دریافت کردند. یک روز پس از برداشتن ابزارها، قوچ ها به میش ها معرفی شدند. در طول آزمایش دمای رکتوم اندازه گیری و نمونه برداری از خون به صورت روزانه صورت گرفت. مقدار پروژسترون سرمی با استفاده از کیت های مرسوم و به روش الایزا اندازه گیری شد. شاخص های عملکرد تولیدمثلی شامل نرخ فحلی، نرخ آبستنی، نرخ بازگشت به فحلی، نرخ بره زایی، و نرخ چندقلوزایی اندازه گیری شدند.یافته ها: نتایج نشان داد که در شرایط تنش گرمایی و فصل غیر تولیدمثلی، غلظت های بالاتر پروژسترون در ابزارهای داخل واژنی به طور معنی داری نرخ های آبستنی، بره زایی و چندقلوزایی را بهبود بخشید. در مقابل، آنالوگ های مصنوعی مانند مدروکسی پروژسترون استات و دوزهای پایین تر پروژسترون نتوانستند نتایج مشابهی ارائه دهند. نتایج همچنین اهمیت استفاده از پروژسترون طبیعی و دوزهای بالاتر آن را در مقابله با اثرات منفی تنش گرمایی بر تولیدمثل برجسته می کند. دمای رکتوم در گروه میش های گروه های تحت تنش گرمایی بالاتر از گروه بدون تنش گرمایی بود و همچنین، غلظت سرمی پروژسترون در گروه های شاهد و تنش-اسفنج ۸۰۰ بیشتر از دو گروه دیگر بود.نتیجه گیری: به نظر می رسد که افزایش غلظت پروژسترون طبیعی در ابزارهای داخل واژنی، به ویژه در شرایط تنش گرمایی شدید و فصل های غیر تولیدمثلی، می تواند به عنوان یک راهکار موثر برای بهبود عملکرد تولیدمثلی گوسفندان مورد استفاده قرار گیرد. این موضوع برای بهینه سازی چرخه های تولید بره و پاسخگویی به تقاضای فزاینده برای گوشت گوسفند، به ویژه در مناطقی که تحت تاثیر گرمایش جهانی قرار دارند، بسیار حائز اهمیت است.

کلیدواژه ها:

تنش گرمایی ، هم زمان سازی فحلی ، پروژسترون ، میش ، فصل غیر تولیدمثلی