جایگزینی کنجاله سویا با پودر گوشت در جیره بره های پرواری مهربان : تاثیر بر عملکرد، تخمیر شکمبه و فراسنجه های خونی

سابقه و هدف: کنجاله سویا معمولا به سرعت در شکمبه تجزیه می شود؛ قیمت آن در حال حاضر (۵۶ درصد) گران تر از پودر گوشت بوده و بخش عمده آن در ایران وارداتی است. از سوی دیگر، مقادیر قابل توجهی پودرگوشت در کشتارگاه های دام و طیور کشور تولید می شود. هدف از این مطالعه بررسی اثرات جایگزینی کنجاله سویا با پودر گوشت بر عملکرد رشد (افزایش وزن، ضریب تبدیل خوراک و مصرف ماده خشک)، شاخص های تخمیر شکمبه (pH، نیتروژن آمونیاکی و اسیدهای چرب فرار کل)، جمعیت پروتوزوآ و پارامترهای خونی در بره های مهربان بود.مواد و روش ها: در این مطالعه، ۲۸ بره نر از نژاد مهربان با سن ۴ ماه (میانگین وزن؛ ۳۶٫۲۰ کیلوگرم) به مدت ۷۲ روز (۱۴ روز برای دوره سازگاری و ۵۸روز دوره آزمایشی) با دو نسبت متفاوت کنسانتره به علوفه (۶۰درصد کنسانتره و ۴۰ درصد علوفه در ۲۵ روز اول و ۷۰ درصد کنسانتره و ۳۰ درصد علوفه در ۳۳روز دوم) پروار شدند. بره ها در قالب یک طرح کاملا تصادفی شامل ۴ تیمار و ۷ تکراردر هر تیمار، در جایگاه های انفرادی تقسیم بندی شدند. جیره های آزمایشی شامل: جیره پایه (شامل ۱۰ درصد کنجاله سویا و بدون پودر گوشت (گروه کنترل))، تیمارهای دوم، سوم و چهارم: جیره پایه با جایگزینی ۲۵، ۵۰ و ۱۰۰ درصد کنجاله سویا با پودر گوشت بود. خوراک در دوره اول پروار شامل ترکیب ۴۰ درصد علوفه و ۶۰ درصد کنسانتره (یعنی پروتئین بیشتر و انرژی کمتر) بود، در حالی که در دوره دوم، شامل ۳۰ درصد علوفه و ۷۰ درصد کنسانتره (یعنی پروتئین کمتر و انرژی بیشتر) بود. عملکرد رشد (افزایش وزن کل، افزایش وزن روزانه، ماده خشک مصرفی و ضریب تبدیل) فراسنجه های تخمیر شکمبه جمعیت پروتوزوآیی و فراسنجه های بیوشیمیایی خون (بیوشیمیایی شامل گلوکز، تری گلیسیرید، کلسترول، اوره، آلبومین و پروتئین کل) مورد بررسی قرار گرفت. بر اساس معادلات، گاز متان تولیدی نیز برآورد شد. یافته ها : نتایج نشان داد که جایگزینی پودر گوشت تاثیر معنی داری بر عملکرد رشد نداشت، اما منجر به کاهش ۱۶ درصدی هزینه تولید گوشت شد(۰۵/۰ >P) . در ماه اول، بره های دریافت کننده ۵ درصد پودر گوشت (۲۷۷ گرم در روز) در مقایسه با گروه شاهد(۲۴۴ گرم) ؛ معادل ۳۲ گرم افزایش رشد روزانه ی بیشتری داشتند(۰۵/۰>P) ، اگرچه دمای بالاتر (بیش از ۲۵ درجه سانتی گراد) در دوره دوم موجب کاهش مصرف خوراک شد. به همین خاطر ضریب تبدیل مرحله دوم ۵ واحد بیشتر از دوره اول شد. سطح pH در تمام دوره ها پایدار باقی ماند. میزان نیتروژن آمونیاکی با افزودن پودر گوشت کاهش معنی داری یافت(۰۵/۰>P) حتی در جیره های با کنسانتره بالا کمتر بود (۰۵/۰>P). اسیدهای چرب فرار در کل دوره ثابت ماند ولی در دوره اول افزایش یافت (۰۵/۰>P)، در حالی که تولید متان(۰۵/۰>P) و کل گاز خروجی(۰۵/۰>P) در مقایسه با گروه شاهد با افزودن پودر گوشت کمتر شد. افزودن پودر گوشت به جای سویا نشان داد که سطح انرژی متابولیسمی جیره را به طور معنی داری بیشتر می کند(۰۵/۰>P) . شاخص pH شکمبه در حالت دام زنده وآزمون گاز برای همه چهار تیمار مشابه بود. مقایسه فراسنجه های تخمیر در دوره اول با دوم نشان می دهد در دوره دوم شکمبه به ثبات رسیده و مقایسه بین چهار تیمار نشان تقاوتی بین آنها وجود ندارد. به غیر از نیتروژن آمونیاکی، همه شاخص های تخمیر در دوره دوم نسبت به دوره اول بیشتر شده اند(۰۵/۰>P). جمعیت پروتوزآیی تحت تاثیر منبع پروتئین قرار نگرفت ولی تحت تاثیر درصد کنسانتره قرار گرفت و با بیشتر شدن درصد کنسانتره در جیره های حاوی پودر گوشت جمعیت پروتوزوآیی بیشتر شد (۰۵/۰ >p). در کل دوره تنها سطح کلسترول خون با مصرف پودر گوشت افزایش یافت(۰۵/۰>P) . نتیجه گیری: با اطمینان پودر گوشت را می توان تا صد ۵ درصد جایگزین کنجاله سویا کرد تا کاهش ۱۵ درصدی در هزینه تولید گوشت حاصل شود.

کلیدواژه ها:

پودر گوشت ، تخمیر شکمبه ، جمعیت پروتوزوآ ، عملکرد رشد ، کنجاله سویا