پژوهشی سکه ‎شناختی در دوران عصیان لیلی‎ بن‎ نعمان (در نیشابور ۳۰۸-۳۰۹ه .ق.)

لیلی‎بن‎نعمان، یکی از سرداران بزرگ علویان طبرستان بود که توانست هم‎زمان با آشوب‎ها، در ابتدای حکومت امیر نصر‎بن‎احمد سامانی (۳۰۱-۳۳۱ه .ق.) نیشابور، دومین رکن اصلی حکومت سامانیان، را به سال ۳۰۹ه .ق. تسخیر کند و به نام خود سکه بزند. نگاشته‎های مسکوکات امرای ایرانی در قرون اولیه اسلامی، نشان از این دارد که مطابق سیاست آنان و باورهای مردم، علاوه بر نام و خاندان حاکم، القاب و عناوین منسوب به وی را همراه با آیه یا آیاتی از قرآن بر سکه‎ها نقش می‎کردند. بنابراین با بررسی این نگاشته‎ها می‎توان به اندیشه و مقاصد حاکمان و نیز جایگاه اجتماعی آنان در میان مردمان و مقامات بالاتر، پی‎برد. سوالات اصلی این پژوهش یکی این است که ویژگی‎های کلی طرح درهم لیلی‎بن‎نعمان (ضرب‎شده در نیشابور به سال ۳۰۹ه .ق.) چگونه بوده است؟ و دیگر اینکه چگونه می‎توان با استفاده از نگاشته‎های نقر شده، نظیر آیات، القاب و ... بر این درهم، وقایع آن عصر را بازسازی نمود؟ این مقاله بر آن است تا علاوه بر معرفی این سکه شاخص، با رویکرد باستان‎شناسی ادراکی و رهیافت تاریخی، به بازسازی و شناساندن علل برخی از حوادث آن روزگار، به یاری داده‎های سکه‎شناختی در کنار متون تاریخی بپردازد.

کلیدواژه ها:

لیلی‎بن‎نعمان ، سامانیان ، علویان طبرستان ، سکه‎شناسی ، نیشابور