مسئله شناسی تحقق سیاست های کلی نظام در فرایند حکمرانی جمهوری اسلامی ایران

سیاست های کلی نظام طبق اصل ۱۱۰ قانون اساسی، از مهمترین وظایف و اختیارات رهبری به عنوان مهمترین اسناد بالادستی، نقشی اساسی در جهت دهی حکمرانی جمهوری اسلامی ایران ایفا می کند، اما میزان تحقق موثر آن همواره محل پرسش و تامل بوده است. بررسی موانع و چالش ها در مسیر اجرایی سازی سیاست ها در فرایند حکمرانی کشور می تواند مسیر عینیت بخشی به اسناد را هموار کرده و از انحرافات سیاستی در حکمرانی جلوگیری نماید. پژوهش حاضر در این راستا به این پرسش پاسخ می دهد که مسائل اصلی در مسیر تحقق سیاست های کلی نظام چیست؟ و از این جهت در زمره پژوهش های کاربردی است. داده ها از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته عمیق با ۱۲ نفر از خبرگان حوزه سیاست های کلی نظام گردآوری و تحلیل شدند و از جهت نوع داده ها از جمله پژوهش های کیفی محسوب می شود. روش مورد استفاده در تحلیل داده ها، تحلیل مضمون و ابزار تحلیل آن نرم افزار NVivo ۱۲ می باشد. نتایج پژوهش با شناسایی ۲۴۵ واحد معنایی و کدگذاری آنها در قالب ۳۵۵ مضمون پایه، ۲۶ مضمون سازمان دهنده و به ۵ مضمون فراگیر دسته بندی گردید. یافته ها حاکی از آن است که مسائل اصلی در عدم تحقق سیاست های کلی نظام در ۵ دسته شامل ۱) ضعف در انسجام، هماهنگی و انطباق سیاست های کلی با واقعیت ها، ۲) ضعف در پاسخگویی، تعهد و شفافیت مسئولان مبتنی بر سیاست های کلی، ۳) ضعف در مشارکت نخبگان در گفتمان سازی مفاد سیاست های کلی، ۴) ضعف در نهادسازی مرتبط با اجرای احکام سیاست های کلی، و ۵) خلا نظارت بر احکام اجرایی سیاست های کلی دسته بندی می شود.

کلیدواژه ها:

مسئله شناسی ، سیاست های کلی نظام ، حکمرانی ، جمهوری اسلامی ایران ، تحلیل مضمون