مهاجرت نخبگان و مدیریت نگهداشت سرمایه انسانی در دانشگاه ها در ایران

مهاجرت نخبگان دانشگاهی به عنوان یکی از چالش های اساسی نظام های آموزش عالی در جهان، به ویژه در کشورهای در حال توسعه ، پیامدهای گسترده ای بر تولید علم، نوآوری و توسعه ملی دارد. سرمایه انسانی دانشگاه ها، شامل استادان، پژوهشگران و دانشجویان نخبه، نقشی کلیدی در ارتقای کیفیت علمی و جایگاه بین المللی موسسات آموزشی ایفا می کند. با این حال، عواملی همچون محدودیت های اقتصادی، کمبود فرصت های پژوهشی، ضعف در سیاست های حمایتی، و نبود بسترهای مناسب برای رشد حرفه ای، موجب افزایش تمایل به مهاجرت و خروج نخبگان از کشور می شود. این روند نه تنها موجب کاهش ظرفیت علمی دانشگاه ها، بلکه منجر به تضعیف ارتباط میان آموزش عالی و صنعت ، افت رتبه های جهانی، و کاهش توان رقابتی ملی گردیده است .مدیریت نگهداشت سرمایه انسانی در دانشگاه ها نیازمند رویکردی جامع و چند بعدی است که ابعاد مالی، اجتماعی، فرهنگی و سازمانی را دربرگیرد. راهکارهایی همچون ارتقای حمایت های مالی و رفاهی، ایجاد فرصت های پژوهشی و همکاری های بین المللی، تقویت فرهنگ سازمانی مبتنی بر احترام و آزادی علمی، و اصلاح سیاست های کلان استخدامی می تواند نقش موثری در کاهش مهاجرت نخبگان ایفا کند. همچنین مطالعه تطبیقی تجربه کشورهایی مانند چین، هند و کره جنوبی نشان می دهد که سرمایه گذاری هدفمند در منابع انسانی و ایجاد انگیزه های پایدار، زمینه ساز بازگشت یا ماندگاری نخبگان است. این مقاله با تمرکز بر تحلیل عوامل مهاجرت نخبگان و ارائه راهکارهای مدیریتی برای نگهداشت سرمایه انسانی در دانشگاه ها در ایران ، تلاش دارد تصویری روشن از چالش ها و فرصت های پیش روی نظام آموزش عالی ایران ارائه دهد و مسیرهای سیاست گذاری موثر را پیشنهاد دهد.