نقش آموزش مهارت های تنظیم هیجان در کاهش اضطراب تحصیلی دانش آموزان

اضطراب تحصیلی (به ویژه اضطراب امتحان) یکی از موانع مهم یادگیری و عملکرد تحصیلی دانش آموزان است. پژوهش های نظری و تجربی نشان داده اند که توانایی های تنظیم هیجان—از جمله استفاده از بازارزیابی شناختی (cognitive reappraisal)، تمرین های ذهن آگاهی و مدیریت توجه—می تواند شدت اضطراب تحصیلی را کاهش داده و کارایی شناختی و عملکرد آزمونی را بهبود بخشد. مقاله حاضر با مرور مبانی نظری، شواهد تجربی بین المللی و ملی، و بررسی روش های آموزشی-کارکردی مرسوم در مدارس، رابطه بین آموزش مهارت های تنظیم هیجان و کاهش اضطراب تحصیلی را تحلیل و جمع بندی می کند. شواهد تجربی (کارآزمایی های تصادفی و نیمه آزمایشی) نشان می دهد که مداخلات کوتاه مدت مبتنی بر بازارزیابی شناختی یا تمرین های ذهن آگاهی می توانند کاهش معناداری در اضطراب امتحان ایجاد کنند و در برخی مطالعات به بهبود نمره آزمون نیز منجر شده اند. یافته ها همچنین نشان می دهد که برنامه های مدرسه محور که مهارت هایی مانند شناسایی هیجان، نام گذاری، بازارزیابی و تمرین تنظیم توجه را آموزش می دهند، به ویژه در گروه های آسیب پذیر (مانند دانش آموزان دارای اختلال یادگیری) موثر هستند. مقاله در پایان پیشنهاداتی کاربردی برای طراحی برنامه های آموزشی تحول آفرین ارائه می دهد و نیاز به پژوهش های طولی-مداخله ای کنترل شده بیشتر در زمینه فرهنگ ایرانی را یادآور می شود.

کلیدواژه ها:

تنظیم هیجان ، اضطراب تحصیلی ، اضطراب امتحان ، بازارزیابی شناختی ، ذهن آگاهی ، مداخلات مدرسه ای