مروری جامع بر کاربردهای درمانی گیاه ثیل (Cynodon dactylon) در طب ایرانی و یافته های علمی نوین

سابقه و هدف: گیاه ثیل (Cynodon dactylon) یکی از مهم ترین داروهای گیاهی مورد استفاده در طب ایرانی است که به دلیل آثار درمانی بخش های مختلف آن، از دیرباز در درمان بیماری های گوناگون به کار رفته است. مطالعات اخیر نیز اثرات دارویی گسترده ای را در این گیاه نشان داده اند. این مقاله مروری جهت واکاوی یافته های گذشته و حال درباره گیاه ثیل، به منظور تبیین جایگاه واقعی آن از پزشکی کهن تا تحقیقات نوین و ترسیم افق های آینده برای پژوهش های کاربردی نگارش شده است. بدین منظور کاربردهای سنتی، ترکیبات فیتوشیمیایی و فارماکولوژی این گیاه از منابع معتبر طب ایرانی تا تحقیقات جدید، مورد پژوهش قرار گرفت. اطلاعات این مقاله مروری از متون معتبر طب ایرانی در قرون گذشته شامل الحاوی، قانون در طب، الصیدنه فی الطب و سایر منابع استخراج شد. همچنین پایگاه های داده الکترونیکی نظیر Web of Science، Science Direct، PubMed، EMBASE، Scopus، EBSCO، Google Scholar،SID  و IranMedex جستجو شدند. نتایج نشان داد در منابع طب ایرانی خواص متعددی در زمینه اثرات گوارشی و ادراری-تناسلی برای این گیاه برشمردند. گیاه ثیل حاوی ترکیبات زیست فعال متنوعی شامل کربوهیدرات ها، پروتئین ها، ترپنوئیدها، فلاونوئیدها، آلکالوئیدها و ترکیبات فنلی است که در برگ، ساقه، ریشه و ریزوم آن شناسایی شده اند. مطالعات فیتوشیمیایی حضور کاروتنوئیدها، ساپونین ها، گلیکوزیدها، اسید پالمیتیک، فیتواسترول ها و اسانس های فرار را تایید کرده اند. این گیاه در درمان سنگ های کلیوی، بیماری های گوارشی، ترمیم زخم های پوستی و التیام جراحات کاربرد دارد. همچنین خواص آنتی اکسیدانی، ضدالتهابی، ضدمیکروبی و ضددیابتی آن گزارش شده است. گیاه ثیل به واسطه خواص درمانی فراوان خود، می تواند در درمان بسیاری از بیماری ها مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

Cynodon dactylon ، herbal medicine ، Persian medicine ، pharmacological properties ، traditional application ، ثیل ، داروی گیاهی ، طب ایرانی ، خواص فارماکولوژیک ، کاربردهای سنتی