بررسی چالش های مدرسه شوکتیه نسوان در بیرجند از ۱۳۰۰ تا ۱۳۱۴ ش.

مدارس نوین از پدیده های فرهنگی ایران اواخر دوره ی قاجار بودند که با وجود چالش های متعدد بعد از انقلاب مشروطه گسترش یافتند و حتی در برخی مناطق دورتر نظیر بیرجند نیز دایر شدند. مدرسه ی شوکتیه اولین مدرسه ی نوین بیرجند بود که در ۱۳۲۵ق/۱۲۸۵ش تاسیس گردید. پانزده سال پس از آن اولین مدرسه ی دخترانه ی بیرجند با نام شوکتیه ی نسوان دایر شد که مشکلات بیشتری نسبت به مدرسه پسرانه داشت. تاکنون درباره ی مشکلات مختلف این مدرسه تحقیقی صورت نگرفته است. از این­رو، پژوهش حاضر با تکیه بر اسناد مرکز اسناد آستان قدس رضوی به بررسی مهم ترین چالش های اولین مدرسه ی دخترانه ی بیرجند (در ۱۴ سال اول فعالیتش) اختصاص یافته است. نتایج حاصل از این پژوهش، که با روش پژوهش تاریخی و به شیوه ی توصیفی- تحلیلی انجام شده، نشان می دهد چالش های فرهنگی، مالی و اداری مهم ترین مشکلات شوکتیه ی نسوان بود. شوکت الملک دوم همراه با مادرش و برخی از علما نقش مهمی در حل مشکلات شوکتیه ی نسوان ایفا کردند. فقدان نیروی متخصص بومی چالش دیگری بود که با استخدام مدیرهایی چون طوبی محمودی، حکیم الهی و شاهزاده ابوالملوکی حل شد. مدیران غیربومی به خاطر عدم دریافت به موقع حقوق دچار مشکلات مالی مختلف شدند. استخدام معلم هایی برای تدریس زبان فرانسه چالش دیگری بود که به استخدام زنان روسی آشنا به این زبان منجر شد. ساختار ضعیف مالی و ناهماهنگی در پرداخت حقوق مدیران و معلم ها و ناآشنایی برخی معلمان بومی با ساختار آموزشی و کم تجربگی آنان از دیگر چالش های آموزشی شوکتیه ی نسوان بود که تنها پس از ادغام این مدرسه در مدارس دولتی کاهش یافت.

کلیدواژه ها:

آموزش نوین ، بیرجند ، شوکتیه نسوان ، مدارس دخترانه