ارزیابی مقایسه ای انسجام غیر ساختاری در شعر سمیح القاسم و قیصر امین پور در پرتو زبانشناسی نقش گرا (مطالعه موردی: فلسطینیه فی صوفیا وپنجره)

مطالعات زبان شناسی متن علاقه مند به ورود به جهان تولیدات ادبی است تا پدیده انسجام متنی را از جنبه های صوری و معنایی که از نگاه کل نگر به متن به عنوان ساختاری کل نگر سرچشمه می گیرد، بیابد. هدف این پژوهش بررسی ابزارهای انسجام متنی در قصیده «فلسطینیه فی صوفیا» از سمیح قاسم و قصیده «پنجره» از قیصر امین پور است. این تحقیق با رویکرد توصیفی تحلیلی و با تکیه بر منابعی که برای تکمیل آن ضروری بوده به ویژه منابع زبان شناسی متن تهیه شده است.از برجسته ترین نتایجی که در این تحقیق به دست آمده این است که شعر سمیح در مقایسه با شعر قیصر دارای تعداد بیشتری ابزار انسجام متنی است. ولذا قصیده سمیح قاسم با درصد کلی ۳۷/۸۴%) نسبت به قصیده قیصر (۹۰/۶۵%)، از انسجام بیشتری برخوردار است. پرکاربردترین ابزار انسجام متنی در شعر سمیح، ارجاع در ضمیر است. این در حالی است که قصیده فارسی اصلا ارجاع نداشته و از نظر عنصر واژگانی تکرار نیز قابل مقایسه با قصیده عربی نیست. سمیح قاسم از تکرار افعال بیشتری نسبت به قیصر استفاده کرده است که در قالب این افعال ضمیر مستتر نیز به ما قبل ارجاع داده شده است. شیوه تکرار در اشکال مختلف (حرف، اسم، فعل، جمله، عبارات) وجود دارد، به گونه ای که این تکرار بیش از سایر ابزارهای انسجام به قوام شعر او و انسجام بین اجزای شعر و انفجار احساسات شاعر و مخزون زبانی او کمک کرده است.

کلیدواژه ها:

انسجام ، شعر معاصر فارسی و عربی ، فلسطینیه فی صوفیا ، پنجره ، سمیح قاسم ، قیصر امین پور