تحلیل نشانه شناختی فرهنگی نگاره « خان سوم: گفتار اندر نبرد اسفندیار با اژدها » از شاهنامه شاه طهماسبی براساس روش یوری لوتمان

بررسی نگاره «خان سوم: گفتار اندر نبرد اسفندیار با اژدها» از شاهنامه شاه طهماسبی از منظر نشانه شناسی فرهنگی موضوع مورد بحث در این پژوهش است. بدین منظور پس از معرفی مختصر آراء نظریه پردازان دانش نشانه شناسی، از دیدگاه یوری لوتمان در حوزه تقابل طبیعت و فرهنگ برای تبیین نشانه های تصویری و بازیافت معانی بهره گرفته شده است. تطبیق نشانه های فرهنگی مسلط بر نگاره و متن، همچنین جستجوی وجوه معناشناختی آنها لایه های پنهان این نگاره را آشکار می سازد. این شیوه از بررسی به خواننده کمک می کند تا به ذهنیت نگارگر در باره داستان طرح شده دسترسی بیشتری داشته باشد. این پژوهش از نوع نظری، به روش توصیفی و با شیوه تحلیل محتوا انجام شده است و هدف آن شناخت و تفسیر نشانه های تصویری و ارتباط آن با متن شاهنامه است. پس از بررسی نگاره به مقایسه عناصر نشانه شناختی آن و ارتباط و میزان اشتراک و افتراق آن با متن و شرایط تولید نگاره پرداخته شده است. یافته ها حاکی از آن است که نگارگر علاوه بر پایبندی به متن شاهنامه در ایجاد نشانه های بصری از نشانه های فرهنگی روزگار خود هم بهره جسته است.

کلیدواژه ها:

« شاهنامه» ، « نگاره» ، « اسفندیار« ، « اژدها » ، « نشانه شناسی فرهنگی» ، « یوری لوتمان»