بازتاب اندیشه غلو درباره امام حسین (ع) و خانواده او در شعر آیینی معاصر فارسی

در این مقاله به بررسی گونه های غلو درباره شخصیت امام حسین (ع) و خانواده آن حضرت در شعر آیینی فارسی با تکیه بر نوع اندیشه حاکم بر گونه های غلو پرداخته می شود. غلو و غالی گری به مثابه یکی از جریان های تاریخ تفکر شیعه، تاثیرات مهمی از خود برجای گذاشته است. غلو البته در همه ادیان توحیدی و همه مذاهب اسلامی وجود داشته و غالیان هرچند در قالب فرق مختلف و با نام های متعدد شناخته می شوند، اما معمولا در هسته اصلی اعتقاداتشان اشتراک دارند. آنان با نسبت دادن صفات و اسماء الهی به پیشوایان دینی شان، گاه حتی آنان را به مقام الوهیت رسانده و وظیفه خلق و رزق و اختیار کائنات را بر دوش آنان نهاده اند. اندیشه غلو در سده های دوم و سوم هجری به اوج رشد و توسعه خود دست یافت و پس از آن بدون آنکه از میان برود، کم و بیش به حاشیه رفت، اما از سده سیزدهم هجری همزمان با ظهور شیخیه، مجددا زمینه هایی فراهم شد که این اندیشه بازتولید شود و در عرصه عمومی نمود یابد. مقاله پیش رو با روش توصیفی و تحلیلی در پی پاسخ دادن به این پرسش اصلی است که غلو در تاریخ معاصر چگونه بازتولید شد و عمدتا در چه عرصه ای نمود یافته است. بر مبنای یافته های این پژوهش، در چند دهه اخیر اندیشه های غالیانه ضمن آنکه رو به گسترش نهاده، به دلیل اینکه از منظر رسمی امکان ترویج ندارد، عمدتا رنگ و ماهیتی عامیانه به خود گرفته و در هیات ها و مجالس مذهبی در قالب اشعار آیینی و مداحی ها نمود یافته است.

کلیدواژه ها:

غلو ، شعر آیینی ، خداپنداری (الوهیت) ، تفویض ، امام حسین (ع)