تلفیق بلاغت اسلامی و زبان شناسی مدرن: تحلیل سبک شناختی کیفی و کمی دعای مکارم الاخلاق در صحیفه سجادیه

چکیده صحیفه سجادیه، مجموعه ادعیه منسوب به امام زین العابدین (ع)، به دلیل بلاغت ادبی و عمق معنوی، به «زبور آل محمد» شهرت دارد و یکی از برجسته ترین متون دینی شیعی محسوب می شود. این پژوهش با تلفیق نظریه «نظم» جرجانی از بلاغت اسلامی که بر سازمان دهی زبانی برای تقویت معنا و تاثیر عاطفی تاکید دارد و مفاهیم بلاغی مانند استعاره، تشبیه، جناس و موازی سازی نحوی، همراه با رویکردهای تحلیل گفتمان فرکلاف، انسجام متنی هالیدی و حسن، و استعاره مفهومی لیکاف و جانسون، به تحلیل سبک شناختی دعای مکارم الاخلاق می پردازد. این مطالعه ویژگی های زبانی، بلاغی و روایی دعا را بررسی می کند و نشان می دهد که چگونه عناصری مانند استعاره «ایمان به عنوان نور»، تشبیه «ذکر به عنوان جریان مداوم»، جناس «اکرم/اخلاق»، و تکرار عبارت «اللهم» در ۸۵٪ بندها، انسجام روایی و اثرگذاری اخلاقی و معنوی دعا را تقویت می کنند. تحلیل های کمی با استفاده از نرم افزارهای AntConc (برای بررسی بسامد واژگان و الگوهای زبانی) و NVivo (برای کدگذاری مضامین و روابط معنایی) نشان داد که ریشه های مرتبط با فضایل اخلاقی در ۴۰٪ بندها تکرار شده اند که پیوستگی مضمونی و آهنگ کلامی دعا را تایید می کند. این پژوهش بین رشته ای، با ارائه چارچوبی تلفیقی که بلاغت اسلامی را با تحلیل های زبانی پیوند می دهد، درک عمیق تری از صحیفه سجادیه فراهم می نماید و الگویی جامع برای تحلیل سبک شناختی متون دینی شیعی ارائه می دهد.

کلیدواژه ها:

صحیفه سجادیه' ، دعای مکارم الاخلاق' ، سبک شناختی' ، بلاغت اسلامی' ، تحلیل گفتمان فرکلاف' ، انسجام متنی هالیدی' ، ' ، تحلیل کیفی و کمی'