تطور مستمر در اندیشه های سیاسی اخوان المسلمین (نمونه موردی: اندیشه های راشد الغنوشی)

از قرن نوزدهم برای درمان عقب افتادگی در کشورهای اسلامی و همچنین مقابله با استعمار  جریان اسلام گرا شکل گرفت. اندیشه پردازان اسلام گرا در قرن نوزدهم بیشتر از فضای سیاسی غرب پذیرفته و آزادی خواه و نواندیش بودند. با فروپاشی خلافت عثمانی، جهان اسلام با چالش هویتی و همچنین ضرورت مقابله با استعمار مواجه شد. اقتضای شرایط جدید قوت گرفتن غرب ستیزی بود و خلافت خواهی بود. اخوان المسلمین در این شرایط و در پاسخ به نیازهای روز مسلمانان متولد شد. با گذر زمان و تغییر شرایط  و تحولات گسترده در جهان اسلام، اندیشه سیاسی اخوان دچار تطور شد. در مسیر تطور نقش راشد الغنوشی بسیار برجسته است. راشد الغنوشی با برخورداری از ذهنی زایشگر و شناخت دقیق شرایط توانست تحولات عمیقی را در اندیشه سیاسی و اجتماعی اخوان صورت دهد. او توانست این جنبش را از ایستگاه خلافت خواهی به ایستگاه دموکراسی خواهی رهنمون سازد. چگونگی این تغییر و دگردیسی و مراحل مختلف آن موضع این پژوهش است. این پژوهش با روش تحقیق تاریخی-تطبیقی انجام شده که پس از گردآوری مطالب به شیوه کتابخانه­ای و اسنادی، به توصیف و تحلیل داده­ها پرداخته شده است. نتایج حاصل از تجزیه و تحلیل داده­ها نشان می­دهد که راشد الغنوشی برجسته ترین نماد تحولات گسترده در اندیشه اخوان المسلمین است که با حفظ اصول بنیادین اندیشه اخوان اما کوشیده است تا آن را با نیازهای امروزی تطبیق دهد. الغنوشی با ظرافت نوعی گذار از اندیشه خلافت خواهی به دموکراسی خواهی را مدیریت کرد.

کلیدواژه ها:

تطور مستمر ، اخوان المسلمین ، بنیادگرایی ، دموکراسی خواهی ، راشد الغنوشی