ارزیابی کیفیت بصری منطقه حفاظت شده جنگل باغ شادی (شهرستان خاتم)

مقدمه: در رابطه با گردشگری، مبحث سیمای منظر عنصر اساسی جهت جذب گردشگر است و به عنوان یکی از منابع مهم ملی، میراث فرهنگی و طبیعی است که زیبایی ­اش تحسین می ­شود و خصوصیات بصری آن سهم مهمی در هویت ناحیه و حس مکان دارد، می­ تواند به لذت بردن مردم از محیط طبیعی اطرافش کمک کرده، سبب جذب سرمایه­ گذاری شده و به پیشرفت ­های اقتصادی و اجتماعی منطقه کمک کند. مواد و روش ها: ارزش های بصری را می توان از طریق نقشه ­سازی اطلاعات و قابلیت های محاسباتی سامانه اطلاعات جغرافیایی، شناسایی و یا مدل­ سازی کرد که در واقع نوعی ارزیابی عینی است. در این تحقیق جنگل باغ شادی شهرستان خاتم به دلیل ویژگی­ های منحصر به فردش در استان یزد انتخاب گردید و ارزیابی عینی سیمای منظر این محدوده، با استفاده از روش ارزیابی چند معیاره انجام شد. این روش شامل شش مرحله تعیین هدف، انتخاب معیارها، استانداردسازی عوامل، وزن­ دهی به عوامل و ترکیب معیارها به روش اجرا رویهWLC  است و در مرحله نهایی جهت جدا کردن مناطق دارای ارزش بصری بالاتر با دستور انتخاب ناحیه ­ای مکان (site select) صورت گرفت. نتایج: در این تحقیق با بازبینی مقالات و نظر متخصصان ۱۴ معیار اکولوژیک استخراج گردید که یک سری از آن ها در قالب معیارهای مطلوبیت به صورت فازی استاندارد و از طریق وزن دهی ضریب تاثیر آن ها به ترتیب معیار شیب، بارش، دما، تراکم پوشش گیاهی، قله ­ها، رودخانه ­ها، چشمه ­ها، کاربری زمین، زمین شناسی، جاده ­ها، روستاها، چاه ­ها، قنات ­ها و معادن استخراج گردید و یک سری در قالب محدودی ت­ها به صورت بولین وارد مدل شدند و در انتها از طریق اجرای رویه ترکیب خطی وزن داده شده (wlc) و انتخاب ناحیه ای مکان (site select) هفت لکه مناسب با ارزش کیفیت بصری استخراج گردید. لکه ۷ با بالاترین ارزش عددی (۲۰۳) در شمالی ترین قسمت منطقه و کم ارزش ترین لکه با ارزش عددی (۱۶۸) در جنوبی ترین قسمت محدوده استخراج گردید. بحث و نتیجه گیری: با توجه به ارزیابی بصری صورت گرفته در پژوهش حاضر، با در نظر گرفتن دیدگاه عینی و استفاده از فنون آماری و ریاضی، ارتباط منطقی بین عناصر سیمای سرزمین و ترجیح بصری بینندگان در جنگل باغ شادی برقرار گردید تا بتوان با پیشنهاد مکان ­های مناسب از جنبه گردشگری، به مدیریت منطقه جهت اشاعه رویکرد حفاظت انعطاف پذیر و متعاقب آن درگیرکردن مردم محلی در امر حفاظت همراه با استفاده عاقلانه، کمک نمود.

کلیدواژه ها:

سیمای منظر ، جنگل باغ شادی ، ترکیب خطی وزن داده شده (WLC) ، ارزیابی چند معیاره ، انتخاب ناحیه ای مکان (site select)