بررسی عوامل تربیتی-اجتماعی موثر بر بروز و تشدید پدیده ترک تحصیل پنهان (Hidden Dropout) در دانش آموزان دوره متوسطه دوم

هدف از پژوهش حاضر، شناسایی و تحلیل نقش عوامل تربیتی و اجتماعی در شکل گیری و تعمیق پدیده ترک تحصیل پنهان در میان دانش آموزان دوره متوسطه دوم است. ترک تحصیل پنهان به وضعیتی اطلاق می شود که دانش آموزان با وجود حضور فیزیکی در محیط آموزشی، از نظر شناختی، عاطفی و انگیزشی از فرآیند یادگیری و اهداف مدرسه فاصله گرفته و عملا به یک "غایب خاموش" تبدیل شده اند. این پدیده، برخلاف ترک تحصیل آشکار، به دشواری قابل تشخیص است اما پیامدهای بلندمدت فردی و اجتماعی مخربی به دنبال دارد. در این راستا، سه دسته از عوامل محوری مورد بررسی قرار می گیرند: عوامل خانوادگی (مانند سطح تحصیلات والدین، وضعیت اقتصادی، کیفیت روابط والد-فرزند)، عوامل مدرسه ای-تربیتی (شامل سبک تدریس معلم، رابطه معلم-دانش آموز، محیط عاطفی مدرسه، و ناکارآمدی مشاوره های تحصیلی) و عوامل اجتماعی-فرهنگی (نظیر نابرابری های منطقه ای، فشارهای فرهنگی برای کار یا ازدواج زودهنگام، و تاثیر گروه همسالان). روش این پژوهش از نوع کیفی یا آمیخته (بسته به اجرای میدانی) است که در صورت اجرا، با استفاده از ابزارهایی چون پرسشنامه محقق ساخته و مصاحبه نیمه ساختاریافته با دانش آموزان، والدین و کادر آموزشی انجام خواهد شد. انتظار می رود نتایج نشان دهد که عواملی نظیر فقدان حمایت انگیزشی و عاطفی در خانواده، احساس عدم تعلق به مدرسه، و ضعف در الگوهای تدریس جذاب و مشارکتی، از اصلی ترین محرک های این نوع گسست تحصیلی هستند. در پایان، پیشنهاداتی برای بازنگری در سیاست های آموزشی با تمرکز بر تقویت سلامت روان دانش آموزان و ارائه راهکارهای مبتنی بر ایجاد یک نظام مراقبت آموزشی یکپارچه ارائه خواهد شد.

کلیدواژه ها:

ترک تحصیل پنهان ، Hidden Dropout ، دوره متوسطه ، عوامل تربیتی ، عوامل اجتماعی ، انگیزه تحصیلی ، احساس تعلق به مدرسه ، افت تحصیلی