واکاوی عملیاتی سازی شایستگی های قرن بیست ویکم در برنامه درسی ابتدایی ایران: تحلیل محتوای جهت دار با تمرکز بر تفکر خلاق و سواد فناورانه

این پژوهش کیفی–اسنادی با رویکرد تحلیل محتوای جهت دار، به واکاوی ظرفیت مفهومی و اجرایی سند برنامه درسی رسمی دوره ابتدایی در زمینه عملیاتی سازی شایستگی های قرن بیست ویکم پرداخت. تمرکز تحلیل بر دو مولفه محوری «تفکر خلاق» و «سواد فناورانه» بود که با استفاده از پروتکل محقق ساخته و تطبیق با شاخص های رفتاری برگرفته از چارچوب های بین المللی و مطالعات بومی، ارزیابی شدند. گزاره های استخراج شده از فصول اهداف و ارزشیابی سند، در سه سطح «جامع / قابل قبول / نیازمند تقویت» طبقه بندی گردید. یافته ها نشان می دهد سند مورد بررسی در سطح مفهومی با چارچوب های جهانی هم راستا است، اما در ترجمه اهداف کلان به شاخص های رفتارمحور و ارائه سازوکارهای اجرایی، به ویژه در حوزه سواد فناورانه، نیازمند شفاف سازی و تقویت است. در پاسخ به این خلا، پژوهش حاضر چارچوبی نظری–عملی شامل شاخص های بومی شده، سطح بندی عملکرد، نمونه فعالیت ها و الزامات اجرایی را به صورت پیشنهادی ارائه می دهد. این چارچوب می تواند مبنایی برای طراحی ابزارهای سنجش، توسعه حرفه ای معلمان و پژوهش های میدانی آتی در راستای ارتقای کیفیت یادگیری و تقویت عدالت آموزشی باشد.

کلیدواژه ها:

شایستگی های قرن بیست ویکم ، تحلیل محتوای جهت دار ، تفکر خلاق ، سواد فناورانه ، چارچوب پیشنهادی