موضوع مقاله : نقش فضای فیزیکی مدرسه در بهبود یادگیری و سلامت روان دانش آموزان

فضای فیزیکی مدرسه یکی از مهم ترین عوامل محیطی تاثیرگذار بر فرآیند یادگیری و سلامت روانی دانش آموزان محسوب می شود. در سال های اخیر، توجه به کیفیت محیط های آموزشی به عنوان بستری برای رشد شناختی، عاطفی و اجتماعی دانش آموزان افزایش یافته است. مدارس دیگر تنها مکان هایی برای انتقال دانش نیستند، بلکه محیط هایی برای پرورش شخصیت، خلاقیت و سلامت روانی کودکان و نوجوانان به شمار می آیند.یکی از مولفه های کلیدی در طراحی فضای فیزیکی مدرسه، نورپردازی مناسب است. استفاده از نور طبیعی، به ویژه نور خورشید، تاثیر مستقیمی بر خلق وخو، تمرکز و عملکرد شناختی دانش آموزان دارد. همچنین، رنگ آمیزی دیوارها با رنگ های ملایم و آرامش بخش می تواند به کاهش اضطراب و افزایش احساس امنیت روانی کمک کند. تهویه مناسب و کیفیت هوای مطلوب نیز در کاهش خستگی و افزایش بهره وری ذهنی نقش بسزایی ایفا می کنند (حسینی و همکاران، ۱۳۹۹).چیدمان کلاس ها و انعطاف پذیری در طراحی فضاهای آموزشی نیز از دیگر عوامل موثر بر یادگیری است. محیط هایی که امکان جابه جایی میز و صندلی، کار گروهی، و استفاده از فناوری را فراهم می کنند، موجب افزایش مشارکت فعال دانش آموزان در فرآیند یادگیری می شوند. این نوع طراحی همچنین به معلمان اجازه می دهد تا از روش های تدریس متنوع تری بهره بگیرند و نیازهای مختلف یادگیری دانش آموزان را بهتر پاسخ دهند (کریمی، ۱۴۰۰).علاوه بر فضای داخلی، محیط بیرونی مدرسه نیز نقش مهمی در سلامت روانی دانش آموزان دارد. وجود فضاهای سبز، حیاط های باز و محیط های طبیعی در اطراف مدرسه، می تواند به کاهش استرس، افزایش خلاقیت و بهبود خلق وخو منجر شود. تعامل با طبیعت و امکان فعالیت بدنی در فضای باز، به رشد جسمی و روانی دانش آموزان کمک می کند و احساس تعلق به محیط مدرسه را تقویت می نماید (صادقی و همکاران، ۱۴۰۱).در مجموع، شواهد پژوهشی نشان می دهد که طراحی و بهینه سازی فضای فیزیکی مدارس، تاثیر مستقیمی بر بهبود عملکرد تحصیلی و سلامت روانی دانش آموزان دارد. از این رو، ضروری است که سیاست گذاران آموزشی، معماران و مدیران مدارس در طراحی و بازسازی فضاهای آموزشی، اصول روان شناسی محیطی را مدنظر قرار دهند. توجه به کیفیت محیط آموزشی نه تنها به ارتقای سطح یادگیری کمک می کند، بلکه بستری مناسب برای پرورش نسلی سالم، خلاق و توانمند فراهم می آورد.

کلیدواژه ها:

فضای فیزیکی مدرسه ، یادگیری ، سلامت روان ، طراحی محیط آموزشی ، روان شناسی محیطی ، دانش آموزان