تحلیل محتوای کتاب مطالعات اجتماعی پایه پنجم از نظر توجه به مولفه های تفکر انتقادی

نظام های آموزشی در جهان امروز با تحولات سریع علمی و اجتماعی مواجه اند که ضرورت پرورش مهارت های شناختی و به ویژه تفکر سطح بالا را برجسته می سازد. در این میان، تفکر انتقادی به عنوان یکی از مولفه های اساسی یادگیری عمیق، نقشی مهم در تربیت شهروندانی آگاه و تحلیل گر دارد. پژوهش حاضر با هدف تحلیل محتوای کتاب مطالعات اجتماعی پایه پنجم ابتدایی از منظر مولفه های تفکر انتقادی و با بهره گیری از روش ویلیام رومی انجام شده است. جامعه آماری شامل متن، تصاویر و سوالات کل کتاب بوده و داده ها با استفاده از تحلیل محتوا گردآوری و بررسی گردید. نتایج نشان داد ضریب درگیری دانش آموزان با متن و تصاویر کتاب به ترتیب برابر با ۰ و ۰/۳۳ است که کمتر از مقدار ملاک (۰/۴۰) می باشد و بنابراین غیرفعال محسوب می شود. در مقابل، ضریب درگیری پرسش ها برابر با ۰/۸۳ به دست آمد که بیانگر فعال بودن آن ها در تقویت تفکر انتقادی است. بر این اساس، کتاب در بخش پرسش ها زمینه ساز درگیری ذهنی و ارتقای تفکر انتقادی است؛ اما در متن و تصاویر نیازمند بازنگری و اصلاح برای فعال سازی یادگیری دانش آموزان می باشد.

کلیدواژه ها:

تحلیل محتوا ، تفکر انتقادی ، ویلیام رومی ، مطالعات اجتماعی ، پایه پنجم ابتدایی