بررسی تاثیر طراحی روان شناختی فضای کلاس درس بر رشد شناختی و هیجانی دانش آموزان پایه اول ابتدایی

طراحی روان شناختی فضای کلاس درس، به عنوان یکی از مولفه های بنیادین در ارتقاء کیفیت تجربه یادگیری، نقش تعیین کننده ای در رشد شناختی، هیجانی و اجتماعی دانش آموزان ایفا می کند. در سال های اخیر، توجه به ابعاد انسانی و روان شناختی محیط های آموزشی، به ویژه در دوره ابتدایی، به عنوان ضرورتی در سیاست گذاری های تربیتی و طراحی برنامه های درسی مطرح شده است. پژوهش حاضر با هدف بررسی تاثیر طراحی کلاس درس بر عملکرد شناختی و هیجانی دانش آموزان پایه اول ابتدایی، در مدارس هیات امنایی شهر اهواز انجام شده است. روش تحقیق کیفی بوده و با بهره گیری از مشاهده مستقیم رفتارهای دانش آموزان در محیط کلاس، مصاحبه های نیمه ساختاریافته با معلمان، و تحلیل محتوای تعاملات روزمره، تلاش شده است تا تصویری عمیق و چندلایه از تجربه زیسته کودکان در فضای آموزشی ارائه گردد. یافته های پژوهش نشان می دهد که عناصر طراحی محیطی نظیر رنگ های گرم و ملایم، نور طبیعی و قابل تنظیم، چیدمان انعطاف پذیر میز و صندلی ها، و ایجاد حس امنیت روانی از طریق نمادهای آشنا و حمایت گر، تاثیر مستقیمی بر افزایش تمرکز، کاهش اضطراب، تقویت تعامل اجتماعی، و ارتقاء انگیزش درونی دانش آموزان دارند. همچنین، مشاهده شد که کلاس هایی با طراحی انسانی تر، زمینه ساز شکل گیری روابط مثبت تر میان دانش آموزان و معلمان بوده و مشارکت فعال تری را در فعالیت های یادگیری رقم زده اند. نتایج این پژوهش، ضمن تایید اهمیت طراحی روان شناختی در محیط های آموزشی، بر ضرورت بازنگری در الگوهای سنتی طراحی کلاس های ابتدایی تاکید دارد. پیشنهاد می شود که سیاست گذاران آموزشی، طراحان فضاهای یادگیری، و معلمان، با بهره گیری از اصول روان شناسی رشد و یادگیری، به خلق محیط هایی بپردازند که نه تنها انتقال دانش، بلکه پرورش انسان را هدف قرار دهند.

کلیدواژه ها:

طراحی کلاس درس ، روان شناسی محیط ، رشد شناختی ، آموزش ابتدایی ، مدارس هیات امنایی اهواز