بررسی نقش مشارکت والدین در برنامه تعالی مدیریت مدرسه

هدف این پژوهش تبیین ابعاد، چالش ها و راهکارهای تقویت مشارکت والدین در چارچوب «برنامه تعالی مدیریت مدرسه» است؛ برنامه ای که با الهام از مدل EFQM، چرخه دمینگ و رویکرد مدرسه محوری طراحی شده و مشارکت خانواده را یکی از ارکان بهبود کیفیت آموزش وپرورش می داند. این پژوهش با روش توصیفی–تحلیلی و مبتنی بر منابع کتابخانه ای، اسناد بالادستی، نظریه های تربیتی و جامعه شناختی و نتایج پژوهش های داخلی و خارجی انجام شده است. بر اساس مبانی نظری، مشارکت والدین ماهیتی چندبعدی دارد و در قالب مدل های اپستین، کلمن، پاتنام و سنگه شامل مشارکت آموزشی، تربیتی، ارتباطی، تصمیم گیری، داوطلبانه و تجهیزاتی می شود. یافته های پژوهش نشان می دهد که مشارکت هدفمند والدین موجب ارتقای پیشرفت تحصیلی، افزایش انگیزش، کاهش مشکلات رفتاری و تقویت سرمایه اجتماعی مدرسه می شود. با این حال، موانعی همچون محدودیت های زمانی و اقتصادی، کمبود آگاهی والدین، ضعف مهارت های ارتباطی مدیران و معلمان، ساختار متمرکز نظام آموزشی، نگرش های سنتی نسبت به نقش خانواده و نبود سیاست های حمایتی موثر، مشارکت والدین را با چالش مواجه می سازد. نتایج تحلیل اسناد رسمی بیان می کند که تحقق مشارکت اثربخش نیازمند اعتمادسازی، تقویت ارتباطات دوطرفه، توانمندسازی والدین و معلمان، تنوع بخشی به فرصت های مشارکت، استفاده از ظرفیت نهادهای محلی و مدیریت مشارکت محور است. همچنین نقش مدیر مدرسه در ایجاد فرهنگ همکاری، سامان دهی انجمن اولیا و مربیان و هدایت فرآیندهای مشارکت نقشی تعیین کننده دارد. به طور کلی، یافته ها نشان می دهد که مشارکت والدین یک ضرورت ساختاری برای تحقق تربیت تمام ساحتی است و اجرای راهکارهای پیشنهادی می تواند زمینه تحول مدرسه و دستیابی به اهداف برنامه تعالی مدیریت مدرسه را فراهم کند.

کلیدواژه ها:

مشارکت والدین ، برنامه تعالی ، مدیریت مدرسه ، سند تحول بنیادین ، سرمایه اجتماعی