نقش انگیزش در پیشرفت تحصیلی دانش آموزان: بررسی نظریه های انگیزشی و تاثیر آن ها بر عملکرد آموزشی

انگیزش به عنوان یکی از عوامل بنیادین در روان شناسی تربیتی، نقشی تعیین کننده در کیفیت یادگیری و پیشرفت تحصیلی دانش آموزان دارد. اهمیت این متغیر به ویژه زمانی آشکار می شود که دانش آموزان با توانایی های شناختی مشابه، عملکردهای تحصیلی متفاوتی را نشان می دهند. پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش انگیزش درونی و بیرونی در موفقیت تحصیلی دانش آموزان و تحلیل نظریه های برجسته انگیزشی انجام شده است. چارچوب نظری پژوهش شامل نظریه خودتعیین گری، نظریه انتظار-ارزش، نظریه هدف گذاری و سلسله مراتب نیازهای مازلو است که هر یک ابعاد متفاوتی از انگیزش و ارتباط آن با یادگیری را توضیح می دهند.جامعه آماری پژوهش شامل دانش آموزان مقطع متوسطه بود که با استفاده از پرسشنامه استاندارد انگیزش تحصیلی و آزمون پیشرفت تحصیلی مورد بررسی قرار گرفتند. داده ها با روش های آماری همبستگی و رگرسیون چندگانه تحلیل شدند تا رابطه میان انواع انگیزش و عملکرد آموزشی مشخص شود. یافته ها نشان داد انگیزش درونی، که بر پایه علاقه، کنجکاوی و خودمختاری شکل می گیرد، بیشترین تاثیر را بر یادگیری پایدار و عمیق دارد. در مقابل، انگیزش بیرونی مانند پاداش ها، فشارهای اجتماعی یا ترس از شکست، اگرچه می تواند در کوتاه مدت عملکرد دانش آموزان را بهبود بخشد، اما در بلندمدت اثربخشی محدودی دارد.نتایج این پژوهش اهمیت طراحی محیط های آموزشی حمایتگر، ایجاد فرصت های خودمختاری و تقویت ارزش تکالیف آموزشی را برجسته می سازد. همچنین، ترکیب انگیزش درونی با حمایت های بیرونی می تواند شرایطی بهینه برای یادگیری پایدار و موفقیت تحصیلی فراهم آورد. این یافته ها کاربردهای عملی مهمی برای معلمان، مشاوران آموزشی و سیاست گذاران دارد؛ از جمله طراحی برنامه های درسی انگیزه بخش، استفاده از فناوری های آموزشی برای تقویت انگیزش درونی، و ایجاد فرصت های مشارکت فعال دانش آموزان در فرآیند یادگیری.در پایان، محدودیت های پژوهش شامل تمرکز بر یک مقطع تحصیلی و نمونه محدود مطرح شده و پیشنهاد می شود تحقیقات آینده به بررسی نقش انگیزش در یادگیری آنلاین، محیط های آموزشی مجازی و مقاطع تحصیلی دیگر بپردازند. همچنین، مطالعه تاثیر تفاوت های فردی مانند جنسیت، وضعیت اقتصادی-اجتماعی و سبک های یادگیری بر رابطه انگیزش و پیشرفت تحصیلی می تواند به غنای بیشتر یافته ها کمک کند.

کلیدواژه ها:

انگیزش درونی ، انگیزش بیرونی ، پیشرفت تحصیلی ، یادگیری پایدار ، نظریه خودتعیین گری ، نظریه انتظار-ارزش نظریه هدف گذاری ، نیازهای مازلو ، روان شناسی تربیتی ، عملکرد آموزشی