رابطه خودکارآمدی هیجانی و عملکرد تحصیلی در درس ریاضی

پژوهش حاضر با هدف بررسی رابطه میان خودکارآمدی هیجانی و عملکرد تحصیلی دانش آموزان در درس ریاضی انجام شده است. خودکارآمدی هیجانی به عنوان یکی از ابعاد محوری هوش هیجانی، به باور فرد در توانایی شناخت، تنظیم و استفاده موثر از هیجان ها برای دستیابی به اهداف تحصیلی اشاره دارد. در فضای آموزشی، بویژه درس ریاضی که اغلب با اضطراب و ناکامی های شناختی همراه است، نقش خودکارآمدی هیجانی از منظر روان شناسی آموزشی و علوم اعصاب شناختی اهمیت ویژه ای دارد. نظریه های بندورا درباره خودکارآمدی و مدل های تنظیم هیجان گراس، نشان می دهند که ادراک فرد از صلاحیت هیجانی خود می تواند فرایندهای انگیزشی، توجهی و اجرایی مرتبط با حل مسئله را تسهیل کند.در این پژوهش، داده ها از نمونه ای شامل دانش آموزان دوره اول متوسطه گردآوری شده اند. ابزارهای به کاررفته شامل مقیاس خودکارآمدی هیجانی و آزمون پیشرفت تحصیلی ریاضی بوده است. نتایج تحلیل همبستگی نشان داد میان سطح خودکارآمدی هیجانی و عملکرد تحصیلی در ریاضی رابطه مثبت و معناداری وجود دارد. دانش آموزانی که در درک و کنترل هیجان های خود، به ویژه اضطراب امتحان و ترس از اشتباه، کارآمدترند، در فرایندهای شناختی ریاضی مانند استدلال، حافظه کاری و انعطاف پذیری ذهنی نیز عملکرد بهتری دارند. علاوه بر این، یافته ها بیانگر نقش میانجی تنظیم هیجان شناختی و انگیزش درونی برای یادگیری ریاضی در رابطه بین خودکارآمدی هیجانی و موفقیت تحصیلی است. از دیدگاه نوروساینس آموزشی، خودکارآمدی هیجانی با کاهش فعالیت آمیگدال هنگام مواجهه با تکالیف دشوار و افزایش فعالیت قشر پیش پیشانی (PFC) مرتبط است که باعث بهبود تمرکز و کاهش استرس شناختی می شود.نتیجه گیری کلی این است که تقویت خودکارآمدی هیجانی در نظام آموزشی، به ویژه از طریق برنامه های آموزش تنظیم هیجان، ذهن آگاهی و بازخوردهای سازگار معلمان، می تواند حتی در دروسی مانند ریاضی که بار هیجانی بالایی دارند، به بهبود قابل توجه عملکرد تحصیلی منجر شود. در بافت فرهنگی ایران، توجه به نقش هیجانات در یادگیری هنوز کمتر از جنبه های شناختی اهمیت یافته است؛ تقویت خودکارآمدی هیجانی می تواند گامی بنیادین در جهت پرورش تاب آوری تحصیلی و نگرش مثبت به ریاضی باشد.

کلیدواژه ها:

خودکارآمدی هیجانی ، عملکرد تحصیلی ، ریاضی ، تنظیم هیجان ، اضطراب ریاضی ، انگیزش درونی ، علوم اعصاب شناختی ، تاب آوری تحصیلی