تحلیل جمهوریت در دوره ی پهلوی و مقایسه ی آن با جمهوری اسلامی

این پژوهش با هدف واکاوی مولفه های جمهوریت در دو ساختار سیاسی متفاوت ایران معاصر، یعنی دوره پهلوی و نظام جمهوری اسلامی انجام شده است. مساله اصلی پژوهش پاسخ به این پرسش است که مبانی، شاخصه ها و مکانیزم های تحقق حاکمیت مردمی در این دو دوره تا چه میزان با یکدیگر تشابه یا تفاوت داشته است. روش پژوهش حاضر توصیفی- تحلیلی با تکیه بر داده های تاریخی و اسناد حقوقی (قانون اساسی) است و از طریق مطالعه کتابخانه ای و بررسی اسناد به گردآوری اطلاعات اقدام شده است. بخش های اصلی پژوهش شامل مروری بر مبانی نظری جمهوریت، تحلیل ساختار سیاسی و میزان مشارکت مردمی در دوره پهلوی اول و دوم، تحلیل ساختار جمهوری اسلامی بر اساس قانون اساسی، و در نهایت مقایسه تطبیقی این دو در محورهای کلیدی مانند مبانی مشروعیت، نحوه انتخاب حکومت، حدود و ثغور آزادی های سیاسی و مدنی، و نقش نهادهای منتخب مردمی خواهد بود. دستاورد این پژوهش نشان می دهد که اگرچه هر دو دوره ادعای بهره مندی از مشروعیت مردمی را داشته اند اما در عمل، ماهیت، گستره و مکانیسمهای اعمال حاکمیت مردم در نظام جمهوری اسلامی با تکیه بر ترکیب جمهوریت و اسلامیت، شکلی کاملا متمایز و مبتنی بر نظریه ولایت فقیه یافته است.

کلیدواژه ها:

جمهوریت ، دوره پهلوی ، جمهوری اسلامی ، مشروعیت ، مشارکت مردمی ، ولایت فقیه