بررسی شخصیت بانوگشسپ در بانوگشسپ نامه با نظریه هیجان خواهی ماروین زاکرمن

منظومه ی بانوگشسپ نامه یکی از آثار برجسته ی حماسی ادب فارسی و تنها منظومه ای است که در آن، زن پهلوان به عنوان قهرمان اصلی داستان حضور دارد. این اثر، روایتگر زندگی و دلاوری های بانوگشسپ، دختر رستم، است؛ زنی که در میدان های نبرد، هم پای پهلوانان مرد می جنگد و از نظر قدرت، شجاعت و خردمندی کم نظیر است. بانوگشسپ نامه که سرایش آن به قرن پنجم یا ششم هجری نسبت داده می شود، علاوه بر ارزش های ادبی و اسطوره ای، از دیدگاه روان شناسی شخصیت نیز قابل بررسی است. در این پژوهش، شخصیت بانوگشسپ بر پایه ی نظریه ی هیجان خواهی ماروین زاکرمن تحلیل شده است. زاکرمن هیجان خواهی را صفتی شخصیتی می داند که دربرگیرنده ی تمایل به تجربه های تازه، متنوع و گاه خطرناک در زمینه های بدنی، اجتماعی و ذهنی است. نتایج این بررسی نشان می دهد که بانوگشسپ با ویژگی هایی چون تمایل به خطرپذیری، مبارزه های تن به تن، نافرمانی از هنجارهای زنانه ی جامعه ی خویش، روحیه ی استقلال طلبی و حضور فعال در عرصه های مردانه، نمود بارزی از شخصیت هیجان خواه در ادبیات کلاسیک فارسی است. تحلیل رفتار و گفتار او در چهار بخش این منظومه، بیانگر وجود مولفه های اصلی هیجان خواهی از جمله جستجوی تجربه، ماجراجویی، گریز از یکنواختی و جسارت در تصمیم گیری است. بر پایه ی یافته های پژوهش، می توان گفت بانوگشسپ نه تنها چهره ای استثنایی در میان زنان اسطوره ای ایران است، بلکه نمونه ای از زن کنشگر و آزاداندیش در سنت حماسی فارسی به شمار می آید که با رفتار و منش خود، مرزهای جنسیتی زمان خویش را درمی نوردد.

کلیدواژه ها:

بانوگشسپ ، هیجان خواهی ، نظریه ی زاکرمن.