بررسی تاثیر رویکرد آموزش مبتنی بر تفکر سیستمی بر حل مسئله در دانش آموزان در دبستان

در عصر حاضر، توانایی حل مسئله یکی از اساسی ترین مولفه های یادگیری و پرورش تفکر در دانش آموزان به شمار می رود. با توجه به پیچیدگی های روزافزون جهان، نظام های آموزشی نیازمند بهره گیری از رویکردهایی هستند که به دانش آموزان امکان درک روابط علی و معلولی، تحلیل موقعیت های چندبعدی و اتخاذ تصمیم های آگاهانه را بدهند. یکی از این رویکردهای نوین، آموزش مبتنی بر تفکر سیستمی است. تفکر سیستمی، نوعی شیوه شناختی برای درک و تحلیل پدیده ها به صورت کلی نگرانه و درهم تنیده است که از طریق آن، یادگیرندگان می آموزند مسائل را نه به صورت منفک و مقطعی، بلکه در بستر روابط، ساختارها و الگوهای تکرارشونده بررسی کنند. پژوهش حاضر با هدف بررسی تاثیر رویکرد آموزش مبتنی بر تفکر سیستمی بر توانمندی حل مسئله در دانش آموزان مقطع دبستان انجام شده است.مطالعه با روش شبه آزمایشی و با بهره گیری از طرح پیش آزمون – پس آزمون با گروه کنترل صورت گرفت. نمونه پژوهش شامل دانش آموزان پایه چهارم ابتدایی بود که به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل جای گرفتند. گروه آزمایش در معرض آموزش هایی قرار گرفت که مبتنی بر اصول تفکر سیستمی طراحی شده بود؛ از جمله استفاده از مدل های علت و معلولی، نمودارهای حلقه بازخورد، تمرین های تحلیل سیستمی و شبیه سازی های ساختاری. گروه کنترل آموزش های رایج سنتی را دریافت کرد. پس از گذشت ۸ هفته، نتایج تحلیل آماری نشان داد که گروه آزمایش به طور معناداری در مولفه های حل مسئله (شامل تعریف دقیق مسئله، تحلیل متغیرهای موثر، ارزیابی راه حل ها و اتخاذ تصمیم مناسب) نسبت به گروه کنترل بهبود یافته اند.یافته های پژوهش گویای آن است که تلفیق آموزش تفکر سیستمی در برنامه درسی می تواند به عنوان ابزاری موثر برای پرورش مهارت های شناختی سطح بالا از جمله حل مسئله در سطح ابتدایی به کار گرفته شود. این رویکرد نه تنها باعث تعمیق یادگیری، بلکه موجب تقویت توانایی دانش آموز در انتقال آموخته ها به موقعیت های جدید و پیچیده می شود. پیشنهاد می شود طراحان آموزشی، معلمان و سیاست گذاران تربیتی، به توسعه و بومی سازی محتوای درسی مبتنی بر الگوهای سیستمی توجه بیشتری داشته باشند تا نسل آینده با نگاهی کل نگر، تحلیلی و خلاقانه پرورش یابد.

کلیدواژه ها:

آموزش ابتدایی ، تفکر سیستمی ، مهارت حل مسئله ، رویکردهای نوین یادگیری ، آموزش تحول گرا ، درک پیچیدگی ها ، برنامه ریزی درسی کل نگر